In een buitenwijk van Groningen worden wij gastvrij onthaald door twee goedlachse dames die ogenschijnlijk als twee druppels water op elkaar lijken: Willeke van Zelst-Kwakkel en Annemieke Rozemuller-Kwakkel. Wij zijn hen op het spoor gekomen door een interview met hen in het NRC in 2025 waarin zij, tussen de regels door, vertellen dat zij een spiegeltweeling zijn. 
Dat zij zo optimistisch en vrolijk gestemd zijn, is niet omdat het hen altijd voor de wind ging; hun moeder had een longziekte en kreeg later ook een hersenberoerte en hun vader kreeg op zijn 47ste een auto-ongeluk waardoor hij een niet-aangeboren hersenletsel kreeg. ‘Wij bestierden al jong het huishouden; wij draaiden onze hand er niet voor om ook voor onze broer en twee zussen te zorgen en dat alles te combineren met school’, zegt Annemieke. ‘ We zijn net een krachtcentrale, wij vullen elkaar naadloos aan. Het samenwerken gaat als vanzelf. Dat is ons hele leven al zo geweest. Ook als werkende moeders, met een gezin van ieder drie kinderen, houden wij alle ballen in de lucht’, zegt Willeke lachend. 

​In 1958 zijn zij geboren in IJsselmuiden, nabij Kampen in een warm en goedgemutst modaal gezin. Hun geboorte was risicovol want Annemieke kwam als eerste in een stuitligging en haar hoofdje haakte vast aan die van Willeke. Omdat zij twee maanden te vroeg werden geboren en daardoor klein waren, kon de huisarts dat probleem eigenhandig oplossen. Als tweeling groeiden zij op met dezelfde kleren aan, gingen naar dezelfde Lagere School en later naar het Gymnasium in Almelo. Omdat ze op school dezelfde fouten maakten, werden zij uit elkaar gehaald. ‘Leraren dachten dat wij bij elkaar afkeken maar toen wij uit elkaar werden gehaald, maakten wij nog steeds dezelfde fouten’, zegt Willeke. 

Ze waren onlosmakelijk met elkaar verbonden en toen Willeke op haar 12de een hersenvliesontsteking kreeg, was Annemieke bang haar te verliezen. Een paar jaar later werd Annemieke verliefd op een jongen en voelde Willeke zich voor het eerst erbuiten staan. Zij was niet jaloers want ze gunde haar zus haar geluk maar maakte zich wel zorgen of zij zou slagen voor het eindexamen.
Zij zorgde ervoor dat haar tweelingzus ’s avonds werd bijgespijkerd over de lesstof zodat beiden het eindexamen behaalden met goede cijfers. Even later werd Willeke ook verliefd en met beide mannen zijn zij nog steeds gelukkig getrouwd. Willeke woont in Groningen en Annemieke in Bosch en Duin. Zij hebben ieder drie kinderen en enkele kleinkinderen.

Na de Middelbare school studeerden zij samen geneeskunde aan de VU in Amsterdam, tegen het advies van hun huisarts in. Hij vond dat ze zich individueel moesten ontwikkelen. Het voordeel van samen studeren was niet alleen gezelligheid maar ook dat ze de colleges konden verdelen.
Zij specialiseerden zich verder in de psychiatrie, nieuwsgierig geworden door de hersenziektes van hun ouders. Willeke koos de praktische kant en werd ouderenpsychiater en opleider, eerst in het Slotervaart Ziekenhuis in Amsterdam en later in het UMC Groningen. Zij promoveerde op posttraumatische stressstoornis bij ouderen. Annemieke kwam tijdens een stage bij toeval terecht in het laboratorium en raakte geïnteresseerd in het onderzoek. Zij is sinds 2009 hoogleraar neuropathologie aan het VU Medisch Centrum in Amsterdam.  

In 2012 kreeg Annemieke leukemie maar omdat zij een belangrijke sessie voorzat tijdens een wereldcongres, stelde zij het bezoek aan de dokter uit. Direct na afloop van het congres, dwong Willeke haar om naar de dokter te gaan. ‘Ze zag eruit als een spook met dik opgezette bloedvaten en ze woog nog geen 49 kilo’, zegt Willeke. Het was op het nippertje en gelukkig sloeg, na eerst een chemokuur, een nieuw uitgevonden pil bij Annemieke aan en na zeven jaar slikken, is zij genezen.
Ze bellen elkaar elke avond en wisselen ervaringen uit over hun werk. Juist door die uitwisseling tussen de praktijk van Willeke en het onderzoekswerk van Annemieke, lossen zij meerdere ingewikkelde casussen op. ‘Wij denken niet in termen van één plus één is twee. Juist door buiten de hokjes te denken, krijg je nieuwe inzichten’, zegt Annemieke. Zij traden vorig jaar voor het eerst samen op, bij het afscheid van het werk van Willeke, waarbij Willeke vertelde over de psychiatrische kant van hersenziektes en Annemieke over de pathologische kant. Je zag de mensen vertederd kijken naar hoe zij dat samen deden.​

Nu genieten zij volop van hun pensioen, al werkt Annemieke nog voor 10% bij de VU om medewerkers te begeleiden. Ze zijn beiden dol op wandelen, lezen en gezellig samenzijn met hun gezinnen. Hun kinderen delen voor 50% hun genen en misschien kunnen zij het daarom zo goed met elkaar vinden. 
​Als wij hen vragen naar hun spiegelkenmerken, blijkt dat Willeke rechtshandig is en linksbenig en Annemieke linkshandig en rechtsbenig. Ook kruisen zij hun benen gespiegeld, verliep hun tandenwisseling gespiegeld en blijkt ook hun huidige  bijziendheid gespiegeld te zijn. Qua aard denken zij in grote lijnen hetzelfde te zijn maar er zijn enkele nuance verschillen, die wij ook zien tijdens het gesprek. Willeke is in vergelijking met haar tweelingzus extraverter, spontaner en treedt iets meer op de voorgrond. Annemieke is wat bedachtzamer, denkt een seconde langer na, vult aan en is wat introverter. Tijdens haar werk heeft zij wel geleerd meer op de voorgrond te staan door het geven van lezingen voor een groot publiek. Zij hebben beiden een Bèta-profiel. Als je naar hun werkzame leven kijkt, zou je denken dat Willeke meer de doener en Annemieke meer de denker is maar zij voelen zich beiden een denker én een doener. Beiden zijn optimistisch gestemd, nuchter en staan met beide benen op de grond.
​
Wij eindigen dit gesprek met het aanbod van hen om recente wetenschappelijke artikelen over de timing van de eiceldeling op te sporen voor ons onderzoek. Daar zijn wij blij mee want zij hebben een betere ingang tot de wetenschap dan wij. 

Op een herfstige zaterdagochtend worden wij ontvangen door Jehannes Hibma in zijn ruime atelier op een bedrijventerrein in Wommels. Het atelier staat vol met beelden van brons, steen en eierdozen. Gitta werkt af en toe bij hem in het atelier en toen het fenomeen spiegeltweeling ter sprake kwam, realiseerde hij zich opeens dat zijn twee overleden broers Jan en Feike zo’n tweeling waren. Hij wil er graag over praten en tijdens het gesprek blijkt dat hij een haarscherp (en ook visueel) geheugen heeft. Dat is fijn want veel foto's zijn er niet van hen.

‘Pas vlak voor de geboorte wisten mijn ouders dat er een tweeling op komst was. In die tijd waren er nog geen echo’s. Dat vonden ze wel moeilijk, zoveel extra werk erbij. Ze hadden al een druk boerenbedrijf met zestig koeien in Wieuwerd, wat in die tijd veel was’, zegt Jehannes.
Zijn vader was meer een vergaderboer, zat in honderd-en-een besturen. Hij was streng gereformeerd, maar wel een echte vernieuwer. Zijn moeder was een schat en zorgde voor het gezin dat bestond uit negen kinderen (zeven jongens en twee meiden). Eén kind, de jongste, ook een jongen, is helaas dood geboren. Jehannes is de oudste van het gezin en de tweeling kwam anderhalf jaar later.

Ze zijn op 28 april 1948 geboren, Feike eerst en enkele minuten later Jan. Ze leken als twee druppels water op elkaar ook al waren ze verschillend van karakter. Ze zijn als tweeling opgevoed met dezelfde kleren aan, sliepen op dezelfde kamer, zaten op dezelfde Lagere School en later op hetzelfde Lyceum. In die tijd hadden zij genoeg aan elkaar. Jehannes weet het nog goed: ‘Jan, de jongste was linkshandig en liep altijd links naast zijn broer. Feike, de oudste, was rechtshandig en liep altijd rechts. Hun haarscheidingen waren ook gespiegeld en beiden droegen zij later een bril. Ik zag ze als één broer die in tweeën gehakt was. Ze waren samen compleet’. Wij refereren tijdens het interview aan de mythe van de bolletjes mens, met twee hoofden, vier armen en vier benen, van Plato en dat Zeus ze in tweeën hakte omdat ze samen te sterk waren en mogelijk arrogant zouden worden. 

‘Het liep niet altijd lekker tussen die twee’, zegt Jehannes. Naarmate ze wat ouder werden, bleken hun verschillen in aard. Feike was emotioneler, opener, spontaner en een echte doordouwer. Hij was in hun vroeger jaren de leider en initiatiefnemer. Meer een doener dan een denker. Jan was introverter, geslotener, bedachtzamer. Meer een denker, maar diep in zijn hart wel een avonturier.  Feike was handig in klussen en repareren, terwijl Jan daarvoor geen aanleg, maar ook geen zin in had. Hij heeft wel eens tegen mij gezegd dat hij van nature lui was.
Ze begrepen elkaar soms niet. De een verweet de ander dat hij niet hard genoeg was en de ander verweet zijn broer dat het hem allemaal maar aan kwam waaien. Maar naarmate ze ouder werden ging dat over. Toen accepteerden ze elkaar meer zoals ze waren, met al hun verschillen. Helaas hebben ze nooit geweten dat zij een spiegeltweeling waren, dan was hun verschil duidelijker voor hen geweest.

Feike (de voorste op de brommer) was op zijn zeventiende de deur al uit om psychologie te gaan studeren in Amsterdam. Hij werd adviseur voor de sociale werkplaatsen. Hij kon goed organiseren, was strikt en een doorzetter. Zijn vrouw was huisarts en ze hadden drie kinderen (een twee-eiige tweeling, jongen en meisje en nog een derde). Eén van de tweeling was zowel verstandelijk als lichamelijk gehandicapt. Ze wilde aanvankelijk niet leven, niet eten en drinken. Feike had gelukkig veel geduld, was psycholoog en kon goed luisteren. Eindeloos heeft hij met haar geoefend om te leren eten en lopen. Zij is op 54 jarige leeftijd overleden. Dat heeft Feike zelf niet meegemaakt want hij overleed onverwacht al op 38 jarige leeftijd aan een hartkwaal. Zijn broer Jan had dezelfde hartkwaal en die was al veel eerder ontdekt bij een medische keuring omdat hij piloot wilde worden. Hij heeft daar zijn hele leven medicijnen voor geslikt. Bij Feike is het toentertijd helaas niet onderzocht en dat is hem fataal geworden.

Jan bleef op zijn vijftiende zitten op het Lyceum en had het moeilijk, hij was ook veel gevoeliger dan zijn broer. Hij ging na het Lyceum economie studeren aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam waar hij zijn hele leven is blijven wonen. Hij was een bèta-man, van de cijfers en het rekenen. ‘Hij werkte zijn hele leven bij de Belastingdienst, al was hij daar niet helemaal op zijn plek’, zegt Jehannes. ‘Zijn vrouw was chronisch ziek maar dat werd nooit als een officiële ziekte gediagnosticeerd. Daardoor viel zij buiten alle uitkeringen en hadden zij maar één inkomen’. Zijn hang naar avontuur bleef echter trekken en als hij daarvoor onvoldoende ruimte voelde, werd hij een beetje zwartgallig en somber. Hij was diep in zijn hart wel een avonturier. Hij mocht graag zeezeilen. Gelukkig gaf zijn vrouw hem daarin de ruimte en op zijn werk regelde hij dat hij meerdere keren langer weg kon blijven. Samen met een blinde zeilvriend zeilde hij naar o.a. Engeland en Noord-Afrika. Jan als stuurman en zijn vriend als navigator. Hij keek uit naar zijn pensioen want dan kon hij nog vaker zeilen en in Friesland gaan wonen. Helaas heeft hij maar een half jaar van zijn pensioen mogen genieten.

​Jehannes trok in het begin het meest met Feike op maar later kreeg hij vooral een band met Jan. Zij voelden elkaar goed aan, allebei meer avonturiers en creatievelingen. Gelukkig is Jan nog wel 66 jaar geworden. Hij had tot op een uur voor zijn dood nog contact met hem gehad. Jan zei tegen hem: ‘Ik voel dat ik het niet meer houd, ik ga er tussen uit’.  ‘Ze hebben een dierbaar plekje in mijn hart. Ik heb veel met ze beleefd. Het is of er een film aan mij voorbij trekt’, eindigt Jehannes zijn verhaal over zijn overleden spiegelbeeldige tweelingbroers. 

 Er komen twee lange slanke goedlachse   mannen binnen in het huis van Gitta in   Pingjum. Ze lijken ogenschijnlijk   sprekend op elkaar, ook qua kleding.   Twee vijftigers, opgegroeid in de   boerderij van hun oma en opa in een   gereformeerd boerengezin in   Fenwoude  met nog een oudere broer   en  zus. Moeder wist pas een paar   weken  voor de bevalling dat zij een   tweeling kreeg. Ze zijn in 1971 in het   ziekenhuis geboren, eerst Herman en   daarna Douwe.
​Het was druk voor hun ouders die een varkensboerderij runden met 1600 mestvarkens. Hun moeder zorgde vooral voor het gezin en hun vader voor het boerenbedrijf. 

Ze werden als tweeling opgevoed en trokken altijd met elkaar op. Ze woonden in een dorp en hadden weinig vriendjes; ze hadden genoeg aan elkaar. Ze speelden ook niet met hun oudere broer en zus.
​Zij gingen met zijn tweeën naar de kleuterschool en daarna samen naar de lagere school, altijd in dezelfde klas. Pas na de lagere school ging Douwe naar de LTS in Bolsward en Herman naar de Mavo in Workum. 

Douwe is meer technisch en praktischer ingesteld dan zijn broer, gevoeliger ook. Hij leert liever door te kijken. 'Ik vond de scheiding verschrikkelijk. Ik was best wel onzeker, verlegen. Nu moest ik alles alleen doen, geen broer naast mij', zegt hij. Herman was stoerder, onafhankelijker en leergierig: 'Ik had het er minder moeilijk mee. Ik vond tweeling zijn heerlijk, maar op bepaalde ogenblikken ook een last. Het was altijd “jullie” en op onze verjaardag werden de cadeaus gedeeld. Ik ben er ook nog, een eenling, niet altijd een tweeling. Wij zijn nu eenmaal ook verschillend'.
Toen Douwe een keer op kamp ging, werd dat een drama. Hij had heimwee, al was zijn broer er ook bij. Herman genoot juist van kamp en is daarna nog drie keer alleen gegaan. Douwe was liever op de boerderij, zijn vader helpen met het verzorgen van de dieren. Herman hielp liever zijn moeder met de was en het eten klaar maken.

​In fysiek opzicht zijn zij ook spiegelbeeldig: Herman is linkshandig, loopt aan de linkerkant van zijn broer en start met zijn linkervoet, speelt linksvoor in het voetbal. Hij is niet 100% linkshandig want voetballen doet hij met zijn rechtervoet en bowlen met zijn rechterhand. Douwe is 100 % rechtshandig, loopt aan de rechterkant van zijn broer, start met zijn rechtervoet, speelt rechtsvoor in voetbal.

Herman ging na de Mavo naar de middelbare detailhandel-school, richting in- en verkoop en management. Hij heeft eerst zeventien jaar bij de Poiesz gewerkt, de laatste jaren als chef afdeling groente. Vanaf 2007 werkt hij in de schoenenwinkel in Workum en zorgt hij voor de in- en verkoop, begeleidt het winkelpersoneel en heeft contact met klanten. Hij woont alleen met zijn kat in Workum. Op 25 jarige leeftijd is hij ‘uit de kast gekomen’ als homoseksueel. Hij wist het vanaf zijn 12e jaar maar was niet blij met zijn geaardheid. Hij dacht zelfs om het als geheim mee te nemen naar zijn graf. Het was binnen het geloof een taboe en voor hemzelf ook. Maar toen hij het uiteindelijk aan zijn broer en ouders vertelde, reageerden zij positief. ‘Toen ik ervoor uitgekomen was, moest ik er ook nog iets mee doen, terwijl ik het er moeilijk mee had. Ik ben toen naar het COC gegaan en heb daar deelgenomen aan gespreksavonden’, zegt hij. Hij zit nu lekker in zijn vel, heeft veel vrienden en kennissen om zich heen en is niet op zoek naar een partner.

Douwe is na de LTS en een kort verblijf op de landbouwschool, gaan werken. Eerst in de stellingbouw en daarna bij een bedrijf dat medische apparatuur voor ziekenhuizen en laboratoria verzorgt in Bolsward. Daar werkt hij nog steeds, eerst als monteur en nu op kantoor als planner voor de in- en verkoop en als manager van een team. Ook hij heeft veel contacten met klanten, met de jongens van de planning en de monteurs. ‘Alles goed laten draaien, problemen oplossen, overzicht hebben, dat vind ik leuk. Vroeger zou ik nooit gedacht hebben dat ik dit werk zou gaan doen’, zegt hij glimlachend.
Hij heeft drie kinderen uit een eerder huwelijk, woont ook in Workum en heeft sinds kort een relatie. Daar geniet hij van want hij is niet graag alleen. Zijn twee dochters studeren in Groningen, zijn zoon werkt en woont in Leeuwarden.  

Hun oude vader woont ook in Workum en regelmatig komen ze bij hem langs om stoofpeertjes te brengen of een kop koffie te drinken. Zij hebben nog steeds een gezamenlijke vriendenkring en hun behoefte om meer bij elkaar te zijn is nu min of meer gelijk. Ze wandelen elke week en praten dan bij. Ze maken amper ruzie, al was het niet altijd pais en vree. ‘Wij verschillen wel van mening, maar accepteren dat van elkaar. Wij zijn geen ruziemakers en van huis uit hebben wij geleerd om moeilijke zaken onder het tapijt te schuiven’, zegt Herman. Douwe is wat milder van aard en Herman wat feller. ‘Hij woont alleen en krijgt weinig tegenspraak. Daardoor is hij wat rechtlijniger. Hij hoeft niet te schipperen en bepaalt alles zelf',  zegt Douwe.

​We nemen afscheid van twee eigenzinnige en zelfbewuste mannen die nu begrijpen waarom ze zo verschillen van aard. Dat ze een spiegeltweeling zijn, hebben ze nooit geweten. Pas door een ontmoeting met Gitta, in het café in Pingjum, zijn zij ervan op de hoogte.

Op alle foto's: Herman rechts en Douwe links. Zo lopen zij ook altijd.

 ‘We zijn als yin en yang, we vullen elkaar aan. Irda trekt de aandacht omdat zij zo spontaan en vrolijk is waardoor ik het gevoel heb in haar schaduw te staan’. zegt Ryanna aan het begin van ons gesprek. ‘Ik ben mij er nu meer van bewust dat ik zo druk en aanwezig ben en probeer haar meer ruimte te geven maar die moet zij ook zelf nemen’, zegt Irda daarop.
De toon is gezet maar op een luchtige manier die ons verrast. Ze zijn 22 jaar en nu al zo zelfbewust en open naar elkaar. 
Wij spreken de tweeling Hofstra in het huis van onze schoonzus Mariëtte in Oosterend op Texel. Zij werken in het koffiehuis De Texelse Branding in Den Burg tijdens deze zomer. Ze zijn de derde spiegeltweeling waarvan de helft of beiden in dit koffiehuis werken, net als de eerder geïnterviewde tweelinghelften Freya en Valentijn.  Bizar.
​
Ze zijn in 2003 geboren met behulp van een keizersnee vanwege complicaties tijdens de zwangerschap van hun moeder. Zij heeft een hartvormige baarmoeder met een inkeping aan de bovenkant waardoor er twee afzonderlijke holtes zijn ontstaan, een zogenaamde uterus bicornis. Irda is de oudste en is rechtshandig. Ryanna, twee minuten later geboren, is linkshandig. Ze hebben nog een oudere zus, een dochter uit een eerder huwelijk van hun moeder. 

​Op de kleuterschool zaten ze in verschillende klassen. Op de basisschool eerst ook maar later, op hun eigen verzoek, toch weer samen in de klas. Irda had als kind last van epilepsie en verschijnselen van PDD-NOS maar is daar inmiddels overheen gegroeid. Ze heeft wel ADHD. Het gevolg daarvan was  dat zij meer aandacht kreeg van haar ouders. Dat compenseerden zij door Irda enkele weken bij een bevriend echtpaar onder te brengen zodat zij dan meer tijd en aandacht hadden voor Ryanna.
Die aanpak werkte niet zo goed want ze misten elkaar hevig. Op de basisschool bleek dat Irda meer aanleg had voor wiskunde en ging naar het Gymnasium maar heeft dat niet afgemaakt. Ryanna had meer aanleg voor talen en ging naar de HAVO. Uiteindelijk sloot Irda ook aan bij de HAVO maar dan met een ander vakkenpakket. 

Tijdens de pubertijd gedroeg Irda zich onuitstaanbaar en dat bracht Ryanna in de rol van bemiddelaar. Ze hadden veel rivaliteit met elkaar. Beiden zijn in therapie geweest en sindsdien begrijpen zij zichzelf en ook de ander beter. Zij kennen elkaars zwakke en sterke kanten. Ze verschillen van karakter en hebben mede daardoor een taakverdeling; Irda neemt het initiatief, trekt erop uit, is vrolijk en maakt makkelijk vrienden. Ryanna kan beter plannen en regelen en door haar nuchtere aard eerder relativeren. Dat is soms nodig want haar tweelingzus kan nogal eens door haar emoties overvallen worden. 

Het heeft hen goed gedaan om na de HAVO enkele jaren te gaan reizen naar Italië, Thailand, Costa Rica, Griekenland, Spanje, Portugal. Soms samen maar ook apart. Zij hebben in die tijd  geleerd om op eigen benen te staan maar wel in de wetenschap dat er altijd ‘een backup’  is. Sinds een jaar wonen zij apart van elkaar, Irda in Haarlem en Ryanna in Leeuwarden maar nu tijdelijk bij haar ouders in Damwoude. Zij maken nu ook eigen vrienden, naast een gezamenlijke vriendenkring. ‘Het is fijn om niet meer altijd vergeleken te worden met mijn tweelingzus’, zegt Ryanna. ’Ik word nu vaker als een individu gezien’. Zij heeft net haar opleiding Ondernemen in Groningen afgerond en wil in de koffiebranche werken. Irda volgt een driejarige MBO-opleiding Interieur Adviseur in Amsterdam en werkt parttime bij Albert Heijn in Bloemendaal.
​
Op de vraag of zij liever een eenling of een tweeling zijn, antwoordt Ryanna na enig nadenken ‘Ik vind tweeling-zijn soms moeilijk. Je hebt altijd een spiegelbeeld, waarmee je jezelf vergelijkt. Dat pakt niet altijd gunstig uit. Ook de buitenwereld ziet ons als één persoon met dezelfde waarden, interesses en smaak en gaat ervan uit dat wij alles samen doen. Als ik alleen ben, kom ik meer uit de verf en dan neem ik wel het initiatief en maak ik ook eigen vrienden’. Irda wil vooral een tweeling zijn en licht toe. ‘Ik vind het gezellig om veel samen te doen, wij vullen elkaar aan. Ik bel haar iedere dag. Zij is mijn idool, de liefde van mijn leven. Als ik later kinderen krijg, moeten die haar elke dag zien en als Ryanna geen kinderen zou kunnen krijgen, dan wil ik mijn eitjes bewaren voor haar’.
Wij bespeuren bij Ryanna enige terughoudendheid over de dagelijkse telefoontjes van haar tweelingzus. ‘Zij praat zoveel en dan moet ik alleen maar luisteren. Daarom app ik liever’, zegt zij een beetje schuldbewust. Irda heeft daarentegen moeite met de veeleisendheid van Ryanna want daar wordt zij onzeker van. Maar al met al vinden ze beiden tweeling-zijn erg leuk, wel soms zwaarder dan men verwacht. We hebben toch een bijzondere band met elkaar. Het valt ons op hoe open en zelfbewust ze zijn over zichzelf en naar elkaar. 

​Als wij tot slot hun spiegelkenmerken inventariseren, blijkt dat hun tandenwisseling 100% gespiegeld was, tot grote verbazing van hun tandarts. Ook kruisen zij, net als wij, hun armen en benen gespiegeld. Irda is de doener, extraverter, socialer, opgewekter en Ryanne is de denker, bedachtzamer en introverter dan haar zus. Zonder overleg met elkaar heeft de één een tattoo achter haar linkeroor laten plaatsen en de ander achter haar rechteroor. Ook heeft de één een ringetje in het rechter neusgat en de ander in het linker neusgat. Grappig om te zien.
We nemen afscheid van twee nieuwsgierige en zelfbewuste jonge vrouwen die elkaar onverhuld en op luchtige wijze de waarheid durven zeggen. Daar kunnen wij nog van leren. 

​Twee stoere binken in korte broek met kaalgeschoren hoofden, sprekende ogen achter donkere brillen, tatoeages op armen en benen, ontvangen ons op deze zomerse dag in de tuin van Valentijn in Den Burg op Texel. Op tafel staat uitnodigend een schaal met koffiebroodjes.  Alexander was bij aankomst bezig met een klusje in hun gezamenlijke camper die ze hebben gekregen van hun moeder. De komende twee weken gaan ze er, om de beurt, mee op vakantie.
Na een korte kennismaking komt het gesprek al gauw op het verhaal van hun oren. Toen ze in de baarmoeder zaten, bleken hun rechteroren aan elkaar vastgezeten te hebben maar bij de geboorte waren die gescheiden. Alexander heeft een klein flapje aan zijn ene oor en Valentijn een kleine inkeping. Omdat wij tijdens ons onderzoek te weten zijn gekomen dat een latere eiceldeling (vanaf dag 8 tot dag 12) leidt tot spiegeltweelingen en een nog latere eiceldeling (na dag 12) tot Siamese tweelingen, vertellen wij dat zij geluk hebben gehad. Ze kijken elkaar een beetje onthutst aan. Vooral voor Alexander is dit een nieuw verhaal want hij was ervan overtuigd dat hun eicel juist in een vroeg stadium was gesplitst en dat daardoor nog niet alles gescheiden was…...’Tja, zo is mijn broer’, zegt Valentijn grinnikend, ‘hij is stellig in zijn mening en zegt ook gewoon wat hij denkt. Ik ben wat bedachtzamer en kijk eerst de kat uit de boom’.  ‘Ja dat is waar’, beaamt zijn broer en even later in het gesprek zegt hij ‘ik kan ook beter een geheim vertellen aan hem dan hij aan mij’.

Hun ouders beseften al van jongs af aan dat zij elkaar spiegelden, niet alleen fysiek maar ook in karakter en gedrag. ‘Onze vader zei altijd: jullie eitje is gesplitst; jij hebt het ene meegekregen en jij het andere. Dat was voor ons gewoon een gegeven’, zegt Alexander. In hun opvoeding lag de nadruk niet op het tweeling zijn; ze trokken met elkaar op als ‘gewone’ broers. ‘We waren de enige kinderen en dan is het tweeling-zijn niet zo’n ding, zeker niet voor mij’, zegt Valentijn.

Valentijn is de jongste, heeft een creatieve geest, is ook meer de denker die wikt en weegt. Hij is nuchterder en rustiger dan zijn broer. Alexander is de oudste, meer de doener, technisch handig en oplossingsgericht. Hij is drukker en emotioneler in vergelijking met zijn broer. Ook fysiek zijn ze voor een deel gespiegeld.  Alexander is linkshandig en zijn linkervoet is groter dan zijn rechtervoet en Valentijn is rechtshandig en zijn rechtervoet is groter dan zijn linkervoet. Hun moeder pakte in de winkel altijd één paar schoenen en dan paste Alexander de linker schoen en Valentijn de rechter schoen. Zij gingen er van uit dat elke eeneiige tweeling gespiegeld was. Sinds een jaar weten zij dat zij een spiegeltweeling zijn en dat er ook evenbeeldige eeneiige tweelingen zijn. Dat hoorden zij van Sarah, de schoonzus van Alexander, die wij vorig jaar interviewden samen met haar spiegel-tweelingzus Freya.

Op de lagere school blijkt dat zij beiden een vorm van dyslexie hebben. Zij kwamen daardoor onvoldoende uit de verf en uiteindelijk belandde Alexander op de LOM school en Valentijn op een kleine lagere school. In die tijd vond men het beter om tweelingen op school te scheiden. Maar een jaar later zaten ze toch weer samen op de Lomschool, omdat Valentijn na een half jaar “dwars in de deur ging staan” en niet meer naar school wilde.

Later op het VMBO, na de brugklas, volgde Alexander de afdeling Techniek en Valentijn de afdeling Consumptief (nu Horeca). ‘We hebben er hard voor moeten werken zowel op school als op ons werk maar we zijn doorzetters’, zegt Alexander trots. ‘Eerst werkte ik als glasblazer voor een laboratorium maar dat was niet mijn ding. Ik ging terug naar school om op MAVO-niveau wiskunde te volgen’.
Hij werkte 15 jaar als all-round monteur bij DAF in Alkmaar. In 2015, na het overlijden van hun vader, kwam hij terug naar Texel en is hij, na enkele andere banen, sinds twee jaar werkzaam als allround monteur bij de technische dienst van de Texelse Bierbrouwerij. Die baan bevalt hem uitstekend en is goed te combineren met de zorg voor zijn twee zonen. Hij is gescheiden en heeft twee zonen, een van 15 jaar en een van 13 jaar en inmiddels een relatie met Freya.

Valentijn kon als kind al goed tekenen (net als zijn moeder) maar durfde zich niet aan te melden op de Kunstacademie. Toen bedacht hij dat kok ook een creatief beroep is waar je veel van je gevoel en energie in kwijt kan. Hij was geïnspireerd door zijn vader die ‘hobbykok’ was. Hij volgde na het VMBO de koksopleiding: één dag op school en de andere dagen werken. Eerst als kok in het Kurhaus in Scheveningen en later ook in Tongeren en Maastricht. In 2003 werd zijn vader ziek en kwam hij enige tijd terug naar Texel, maar de verre horizon lonkte. Hij ging werken als kok op de Holland-Amerika lijn en toen hij genoeg had verdiend vertrok hij naar Nieuw Zeeland waar hij anderhalf jaar heeft rond getrokken. Nu woont hij weer op Texel, is ook gescheiden en zorgt fulltime voor zijn twaalfjarige dochter. Inmiddels is hij werkzaam als kok in koffiebar de Texelse Branding. Maar het buitenleven lonkt en hij werkt nu ook een dag in de week op een biologisch dynamische permacultuurtuin.

Tijdens hun werk op ‘de vaste wal’ zagen zij elkaar wel maar leefden vooral ieder hun eigen leven. Valentijn heeft altijd meer op zichzelf willen zijn en Alexander zocht zijn tweelingbroer juist graag op. Na de dood van hun vader in 2015 waren er tussen de broers wat spanningen en zagen zij elkaar een tijd niet, maar daar weiden zij verder niet over uit. Nu trekken zij weer meer met elkaar op, vooral ook omdat hun moeder dementerend is. Valentijn heeft bijna een jaar lang als mantelzorger voor haar gezorgd door op de bovenverdieping van haar huis te wonen, samen met zijn dochter. Die situatie werd onhoudbaar omdat hun moeder steeds meer achteruit ging en zij verblijft nu in een zorginstelling voor dementerenden.

Als wij tot slot met hen de vragenlijst doornemen om hun specifieke spiegelkenmerken te inventariseren, is het frappant om te zien hoe bedachtzaam Valentijn nadenkt over onze vragen voordat hij antwoord geeft. Hij aarzelt, nuanceert en formuleert zorgvuldig. Alexander daarentegen reageert meteen en formuleert zijn antwoord kort en krachtig.
Als wij een foto van hen zien, valt ons gelijk op dat zij hun benen gespiegeld over elkaar heen gekruist hebben. Daar zijn ze zich niet van bewust en reageren verbaasd. Ook in hun mate van slechtziendheid blijken zij gespiegeld te zijn. Dat wist Valentijn niet maar Alexander had het aan de opticien gevraagd. Valentijn kijkt bedenkelijk en vraagt zich af of dat niet tegen de privacyregels is.
​We nemen afscheid van twee stoere Texelse mannen die ogenschijnlijk als twee druppels water op elkaar lijken maar bij nadere kennismaking toch ook weer niet. 

Vandaag heb ik afgesproken met Jeroen van Oostrom, een van een spiegeltweeling en 60 jaar oud. Een ongebruikelijk gesprek, want zowel zijn tweelingbroer Vincent als mijn tweelingzus Lenneke zijn niet aanwezig bij het gesprek. Lenneke heeft een afspraak elders en Jeroen heeft sinds een jaar het contact met zijn broer min of meer verbroken. Hij komt mij op zijn fiets tegemoet op het parkeerterrein in Marken, een klein vissersdorpje in Noord Holland. Een blozende kop, een brede lach en een hartelijk weerzien.
Ik ken Jeroen namelijk al jaren, maar had hem lange tijd niet gezien, sinds ik naar Friesland ben verhuisd.
In een van onze laatste ontmoetingen heb ik hem verteld over het verschijnsel spiegeltweelingen en het kwartje viel direct bij hem. Wij lopen door het pittoreske dorpje naar zijn huis, waar hij meteen van wal steekt. De breuk met zijn broer komt direct ter sprake. Jarenlang heeft hij hem in bescherming genomen in de rol van redder. Maar zijn broer lijkt niet te redden en Jeroen stapt nu uit deze rol en heeft besloten om afstand te nemen. Dat betreurt hij natuurlijk, hij had het graag anders gezien. Hij benadrukt dat het gesprek natuurlijk zijn kant van het verhaal belicht. Vincent heeft vast een ander verhaal, maar hij zou nooit mee willen doen aan dit interview.

​We blikken terug op zijn jeugd. Pas een week van tevoren kregen zijn ouders te horen dat ze een tweeling kregen. In die tijd waren er geen echo’s, alleen een houten toeter. Ze wogen ieder ruim 7 pond, best veel voor een tweeling. Ze zijn in het ziekenhuis geboren. “Dat was maar goed ook, want het ging helemaal mis. Onze moeder kreeg ernstige bloedingen na de bevalling en haar werd de verkeerde bloedgroep toegediend. Dat was kantje boord en sindsdien is haar afweersysteem in de war en is zij haar hele verdere leven grotendeels ziek geweest”, vertelt Jeroen. Een heftig verhaal.
Zij zijn de eerste jaren opgegroeid als een tweeling, samen op een kamer in één bed. Vanaf hun vijfde jaar kregen zij ieder een eigen kamer en een eigen bed. Dat vonden zij niet leuk, dus kropen zij vaak weer bij elkaar in bed. Toen besloten hun ouders om hun beide bedden toch maar weer op één kamer te plaatsen.

Tot hun 12e jaar trokken zij veel met elkaar op. Zij zaten op dezelfde school in dezelfde klas, echt een tweeling. Aan het eind van de lagere school kwam de scheiding. “Vincent mocht door naar de middelbare school, maar ik moest nog een jaar op school blijven. Niet dat ik lage cijfers haalde maar ze vonden mij nog te speels, te kinderlijk. Vincent ging naar het Montessori-lyceum in Amsterdam en een jaar later ging ik naar dezelfde school. Mijn broer bleef zitten en toen kwamen wij weer bij elkaar. Weliswaar niet in dezelfde klas, want ons vakkenpakket was anders”, vertelt Jeroen. Vincent bleef het tweede jaar ook weer zitten en moest toen van school af. Hij ging naar de Ivo-mavo. In die tijd werden zij mede opgevoed door twee mannen, waarvan er een leraar was op die school. Het leek hem voor Jeroen ook beter om naar die school te gaan. Die bood meer structuur dan het Montessori-lyceum (MLA), waar hij teveel een losbol werd. Het spijt Jeroen nog steeds dat ze toen als tweeling zijn behandeld en niet als twee individuen met ieder een eigen karakter en verschillende belangstelling. Hij ging met tegenzin naar die school, hij had het juist erg naar zijn zin op het MLA, zat daar in de schoolkrant-commissie, organiseerde filmavonden en feesten. Het verschil in karakter tussen beide broers werd steeds zichtbaarder. “Ik ben meer een doener, spontaan, optimistisch en leidend, Vincent is meer een denker, bedachtzaam, pessimistisch en volgend”.

​Daar waar Jeroen het sociale leven opzocht, ging Vincent er alleen op uit, vooral op de fiets. Hij had ambitie om profwielrenner te worden. Ze trokken daardoor niet veel met elkaar op. Vincent haakte ook op de mavo al snel af, hij wou niet leren. “Ik heb de mavo wel afgemaakt en ben daarna naar de havo gegaan, het Spinoza Lyceum. Daar had ik het weer naar mijn zin en stortte ik mij weer in vele culturele activiteiten. Op mijn 18e ben ik uit huis gegaan en in Amsterdam gaan wonen”. Hij kon het niet zo goed vinden met zijn moeder, zij was vanwege haar ziekte veel thuis en in control, in zijn ogen een echte bemoeial. Hij kon het beter vinden met zijn vader, kunstenaar van beroep. Vincent daarentegen was een echt moederskindje, bleef thuis wonen en werd surf-instructeur. Hij vond het juist heerlijk dat zijn natje en zijn droogje werden verzorgd. Vlak voor zijn eindexamen is Jeroen ook met school gestopt. Hij wist niet wat hij na school wilde studeren en liep daarmee het risico meteen in dienst te moeten. Daar had hij geen trek in.

Zijn oog viel op een advertentie en samen met Vincent is hij naar Griekenland vertrokken. Vincent als surf-instructeur en Jeroen als zeilinstructeur. Zij woonden samen in een huis en werkten een jaar in Griekenland “Ik was vaak weken van huis, dan zeilde ik met een groep toeristen de Griekse eilanden af”, vertelt Jeroen. “Na dit avontuur ging Vincent weer thuis wonen in Marken en ben ik gaan bankhokken* in Amsterdam”. Daar leerde hij Antje, zijn vrouw, kennen en kregen zij op Marken een huisje aangeboden (jaren later kwamen er drie kinderen, die inmiddels de deur uit zijn).
​En zo woonden beide broers weer op Marken. Vincent had een kleine woning gekregen, maar ging al snel weer bij zijn vader en moeder wonen. Hij at daar toch elke dag. Ook kwam hij dagelijks koffie drinken bij Jeroen en Antje. Dat vond Jeroen best gezellig, Antje wat minder. Vincent ervaarde Antje wel als een inbreuk op zijn leven, zeker omdat zij net nog samen in Griekenland hadden opgetrokken. Jeroen was al vanaf zijn 15e jaar zeer geïnteresseerd in het vrouwelijk schoon. Hij had veel vriendinnen. Vincent niet. “Hij toonde tot een jaar of 23 geen enkele interesse. Hij sprak er ook niet over, misschien was hij wel jaloers?”, overpeinst Jeroen. “Pas later is hij getrouwd en kreeg hij een kind. Daar is hij overigens wel weer van gescheiden. Hij is altijd in het ouderlijk huis blijven wonen, ook nadat onze ouders naar Spanje verhuisden en later overleden”.

Jeroen runde ondertussen samen met Antje een café in Amsterdam, genaamd De Druif. Vincent ging de autobusiness in en daarna het schildersvak. Helaas kreeg hij een ongeluk en moest revalideren. Toen begon hij te drinken en raakte daardoor zijn werk kwijt. Vanaf die periode verviel Jeroen steeds meer in de rol van redder. “Was het nu zorgen voor mijn broer of had ik hem zelf ook nodig” vraagt Jeroen zich regelmatig af. “Met zijn tweeën voelde ik mij toch sterker dan alleen”. Dat laatste was tot zijn 12e jaar het geval. Vanaf de middelbare school zag hij het eigenlijk al de verkeerde kant op gaan. “Vincent heeft mogelijk een minderwaardigheidscomplex ontwikkeld. Ik was vaak de beste in dingen. Dat kan mijn broer lamgelegd hebben. Misschien heb ik hem wel teveel geholpen, maar altijd vanuit goede bedoelingen”. Jeroen weet het niet zo goed en heeft er met zijn broer nooit echt over kunnen praten. Daarvoor was Vincent te introvert. “Hij wou ook graag dat ik met hem samen verder ging in het schildersvak, maar ik had met Antje de kroeg. Jammer, hij zat op een goed pad in dat schildersbedrijf, verdiende een dikke boterham. Was hij maar niet gaan drinken.
“Ik heb hem geadviseerd in therapie te gaan, maar zolang hij blijft drinken maakt hij geen enkele stap”, zegt Jeroen, enigszins gelaten. Maar hij gaat hem niet meer redden. “Hij is elke keer weer opgeraapt. Door mij maar ook door zijn moeder. Die heeft hem altijd de hand boven zijn hoofd gehouden, tot aan haar dood in 2007”. Jeroen ziet in dat zijn broer ziek is en dat hij hem niet kan helpen. “Misschien help ik hem juist door hem niet meer te helpen”. Schuldgevoel heeft hij niet, wel verdriet. Hij is wel mijn broer. Het voelt nu alsof hij er niet meer is. Misschien is het beter om afscheid van hem te nemen. Ik heb er eerlijk gezegd na al die jaren geen vertrouwen meer in dat het ooit nog goed komt”.
“Voel je je nog wel een van een tweeling?”, vraag ik hem? “Ja, dat zal altijd zo blijven”, zegt hij stellig. “Wij hadden een mooi kunstenaarsduo kunnen zijn”, besluit Jeroen spijtig.

*Bankhokken betekent steeds bij anderen op de bank slapen.

‘Als het met een van ons niet zo goed gaat, voelt de ander dat aan’, zegt Gerjanne. ‘Onze tweelingradar gaat af en dan zoeken wij elkaar op’. Helaas gaat die radar nogal eens af want beiden hebben geen blakende gezondheid. Daar merken wij tijdens het gesprek weinig van want het is een dynamisch stel. Wel is de een vanwege een medicijnkuur te zwaar en de ander, ook door medicijnen, te licht. 
We zitten aan tafel met een 38 jarige tweeling die zich van jongs af aan bewust is van hun verschillen. In de jaren 80 en 90 toen zij opgroeiden, was het gebruikelijk om vooral de individuele ontwikkeling van een tweeling te stimuleren. Zo gingen zij al vanaf de kleuterschool ieder naar een andere klas en deelden zij een kamer met een jongere zus. Ook stimuleerden hun ouders hen om, ieder apart, te spelen met hun jongere broer en zus. 

Hun ouders kozen bewust voor nog twee kinderen zodat de tweeling leerde ook met anderen te spelen. ‘We zijn een hecht gezin, we delen dezelfde waarden en humor. Onze ouders stimuleerden juist onze verschillen in karakter en aard. We voelden het bijna als falen als wij hetzelfde deden. Als wij bijvoorbeeld uit eten gingen, dan koos ik bewust voor een ander gerecht dan Gerjanne, ook al hebben wij dezelfde smaak. We hadden dus altijd een plan B’, aldus Marijke.   

Dat ze zowel fysiek als mentaal op vele fronten spiegelen, was vanaf het begin een gegeven maar rond hun 25ste, toen ze hoorden over het fenomeen spiegeltweeling via een tv-programma en via het Nederlands Tweeling Register, zijn ze hun spiegeltweeling-zijn verder gaan onderzoeken en vielen er allerlei kwartjes. Marijke is de eerstgeborene, rechtshandig, bedachtzamer en analytischer dan haar zus. Eerder een denker dan een doener. Gerjanne is linkshandig, extraverter dan haar tweelingzus en eerder een doener dan een denker. In vergelijk met elkaar verschillen ze behoorlijk maar naar anderen toe lijken zij erg op elkaar: beiden zijn dan een beetje de kat uit de boom kijkend, nuchter en bedachtzaam. Ook fysiek hebben zij veel spiegelkenmerken: bij de een is de rechtervoet groter dan de linkervoet en bij de ander is dat precies andersom; moedervlekken op hun rug zitten bij de een aan de rechter- en bij de ander aan de linkerkant, ze kruisen hun armen en benen gespiegeld en de een voelt de migraine aan de linker- en de ander aan de rechterkant van het hoofd. 

​Gerjanne ging na de HAVO op haar zeventiende het ouderlijk huis uit, studeren aan de kunstacademie Willem de Kooning in Rotterdam. Marijke ging na het Atheneum naar de Technische Universiteit maar toen zij op een dag haar zus bezocht op de kunstacademie, voelde zij meteen dat dát haar plek was. Zij besloot, ondanks de teleurstelling van hun ouders, met haar studie te stoppen. Zij ging naar de kunstacademie St. Joost in Breda. ‘Die stap naar een andere academie hebben wij bewust genomen want wij wilden niet weer door anderen als tweeling vergeleken worden in wie bijvoorbeeld ‘de slimste’ en wie ‘de domste’ was’, zegt Gerjanne. 

​Tijdens die studie woonde Marijke thuis waar zij onverwacht de zorgtaken op zich kreeg voor jongere zus en broer omdat hun ouders, vanwege een baan in Zeeland en Bergen op Zoom, veel weg waren. In die tijd was zij best wel jaloers op Gerjanne die een vriend had, in een leuke stad studeerde aan een dynamische academie en een veel spannender leven had dan zij. Zodra Gerjanne in haar voorlaatste studiejaar voor een half jaar naar Engeland vertrok, ging Marijke op haar kamer in Rotterdam wonen en maakte zij haar studie in Breda af.
​
Nadat Gerjanne terug was uit Engeland zijn zij gaan samenwerken. Ze beseften in die tijd dat ze niet alleen twee individuen wilden zijn maar zeker ook een tweeling. Ze zagen dat ze elkaar in de kunsten juist aanvulden. Ze wilden niet met elkaar concurreren maar elkaar juist versterken met hun verschillende kwaliteiten en vaardigheden. Ze delen nu een atelier in Den Haag en maken daar vrij werk. Ze werken altijd samen aan een kunstwerk omdat dat sneller, makkelijker én beter gaat. ‘Marijke is goed in tekenen, vooral in lijnen en ik heb ruimtelijk inzicht en ben goed in vlakverdeling. Die samenwerking gaat gewoon vanzelf, daar is geen overleg voor nodig’, zegt Gerjanne. Ze ervaren daarin synergie; het geheel is meer dan de som der delen. Ook geven zij samen workshops in ‘tweeling-tekenen’. Dan krijgen de deelnemers de opdracht om in tweetallen samen één tekening te maken, de een met de rechter- en de ander met de linkerhand. ‘We kijken dan naar hun onderlinge proces: wie neemt de leiding, wie tekent als eerste, hoe is de rol- en taakverdeling?’, zegt Marijke.
Ook organiseren zij performances en maken video’s over hun manier van ‘tweeling-tekenen’. Gerjanne tekent altijd in rood en Marijke in blauw, ieder in hun eigen favoriete kleur. ‘Als je dan een 3D bril opzet met een rood glas, zie je de blauwe lijnen van Marijke en met een blauw glas de rode vlakken van mij. Je ziet dan meteen de taakverdeling’, zegt Gerjanne. Het onderscheid in die twee kleuren speelt al sinds hun kindertijd, niet alleen in hun werk maar ook in hun kleding en op andere terreinen. Vandaag heeft Gerjanne een rode jurk aan en Marijke een blauwe trui. ‘Ik kocht een rode auto, geheel tegen mijn principes in want dat is de kleur van Gerjanne. Dus belde ik haar maar zij vond het prima en noemde de auto ‘tomaatje’, zegt Marijke grinnikend.
​
Om een basisinkomen te genereren werkt Marijke als kunstdocent op een basisschool en bij Villa Zebra in Rotterdam, een creatief laboratorium voor kinderen. Zij woont in Rotterdam in een woongemeenschap. Gerjanne werkt bij Art- S-Cool in Den Haag, een kunstenaarscollectief dat activiteiten organiseert voor ouders en kinderen en bij het Kinderboekenmuseum in Den Haag. Zij woont in Den Haag samen met haar partner Tom.
Het is inspirerend om te zien hoe zelfbewust en vanzelfsprekend zij omgaan met hun individuele identiteit én hun tweelingidentiteit. Ze hebben daar al op redelijk jonge leeftijd een evenwicht in gevonden. Dat is boeiend om te zien en voor ons een extra stimulans om het verschijnsel spiegeltweeling bekender te maken bij ouders van (spiegel)tweelingen zodat die al op jonge leeftijd zich bewust worden van hun verschillende talenten en mogelijkheden. 

Aan de duinrand van Castricum in een rustige woonwijk worden wij hartelijk ontvangen door de 64 jarige tweeling Fennanda en Wilma Eleveld. Fennanda woont hier samen met haar echtgenoot Sjaak en hond Flo en Wilma woont in Deventer samen met haar man Erik en kat Castro. Beiden zijn geboren in Assen en hebben kinderen die inmiddels de deur uit zijn.
​'We hebben een boeiend pad doorlopen om te zijn wie wij nu zijn' zegt Fennanda, nadat wij kennis hebben gemaakt. Hun ontwikkeling, zowel als tweeling en als twee individuen, verliep niet zonder slag of stoot. De eerste 12 jaar waren zij onafscheidelijk en trokken zij als ‘de blauwe en de rode tweeling’ samen op (ze droegen dezelfde kleren maar dan in een andere kleur). Ook gingen zij samen, met hetzelfde HAVO-VWO advies, naar de brugklas van de middelbare school in Assen. Wilma kreeg aan het eind van het jaar een Mavo advies (het onderwijssysteem sloot niet aan bij haar manier van leren) en vertrok naar de dorpsschool in Beilen. Fennanda kreeg een Havo-advies en bleef op school in Assen.
​
Vanaf dat moment, verliep hun ontwikkeling verschillend. Fennanda wilde zich eerder onderscheiden en meer op zichzelf zijn terwijl Wilma nog behoefte had om het wij-gevoel vast te houden. Er volgde een verwarrend los maken van patronen in de puberteit en de vroege adolescentie. 'Een tweeling wordt geacht hetzelfde te zijn maar wij waren heel verschillend. Ook anderen vergelijken je steeds en zoeken de overeenkomsten. Dat was verwarrend’, zegt Wilma.
In die tijd wisten zij nog niets over het fenomeen spiegeltweelingen en omdat ze door de verschillen elkaar soms niet begrepen en het eigen perspectief leidend was, ontstond er onbegrip over en weer. Het werd een pijnlijk proces van los scheuren uit de symbiose.
​​
'Het klinkt misschien vreemd maar ik heb altijd het gevoel gehad dat Wilma de oudste had moeten zijn', zegt Fennanda. 'Wilma lag in de baarmoeder in een stuitligging en ik lag met mijn hoofdje naar beneden. Door die stuitligging van Wilma is er iets raars gebeurd in de baarmoeder en kwam ik als eerste’. ​​Het was paniek bij de ouders omdat zij geen tweeling hadden verwacht. Ze hadden al een kleintje van een jaar en onverwacht twee baby’s erbij en dat betekende voor hun moeder dat zij haar baan als verpleegster moest opzeggen om het huishouden draaiende te houden. Hun vader timmerde een plankje in hun wieg zodat ze ieder een eigen plekje hadden. Wilma kroop ‘s nachts over dat plankje op zoek naar haar wederhelft maar werd dan weer teruggelegd door hun moeder. Zo ging dat in die tijd.

'Zij was altijd de snelste en kon ook eerder lopen. Ik zette haar op een voetstuk. Zij was mijn voorbeeld’, zegt Wilma. Fennanda zorgde voor haar zusje en Wilma vond dat heel comfortabel. Dit rollenpatroon hebben zij in een heftig gesprek op hun twintigste blootgelegd en elkaar daarna een tijd niet gezien. Fennanda wilde meer leren op zichzelf te zijn en minder voor Wilma te zorgen en Wilma ontdekte dat zij op eigen benen moest leren staan. Als wij toen hadden geweten dat wij een spiegeltweeling waren, had dat ons gekalmeerd’, zegt Fennanda.

Hun kenmerken van spiegeling zijn vooral mentaal. Wilma, docent Toegepaste Psychologie aan de Hogeschool Saxion in Deventer, is extraverter, spraakzamer, emotioneler van aard en meer een doener. Fennanda, freelance docent tekenen en schilderen en kunstenaar, is bedachtzamer, rustiger, minder op de voorgrond tredend en meer een denker. De meest opvallende fysieke spiegelingen zijn dat Fennanda rechtshandig is en met haar linkerbeen als eerste naar voren stapt en dat Wilma linkshandig is en met haar rechterbeen als eerste naar voren stapt.

Beiden zijn creatief in denken en doen. Fennanda is beeldend kunstenaar en Wilma ook een dichter. Wilma heeft haar creatieve kant minder aandacht geschonken dan ze wenste. Ze benijdde haar zus al van jong af aan dat die ‘de kunstenaar’ was. Van Wilma werd verwacht dat zij in de voetsporen van haar moeder trad, die van de verpleging. Later is zij opleidingen gaan volgen in de sociale begeleidingskunde en kwam zij in het onderwijs terecht.
​
In 2020/2021 maakten zij samen de publicatie 'De andere kant', een poëtisch en kunstzinnig onderzoek naar de dynamiek en verbinding tussen hen als individu en als spiegeltweeling. In die tijd maakten zij kennis met het fenomeen spiegeltweeling; er vielen allerlei kwartjes. Het samenwerken aan het boekje gaf hen beiden meer inzicht in hun verschillen. Dat leidde tot acceptatie en waardering van henzelf en van elkaars verschillende kwaliteiten en behoeften.
‘Zij is een ander dan ik. Ik mag zijn wie ik ben en zij wie zij is’, zegt Wilma. Ze zien elkaar nu beter en de liefde die er altijd al was, kan gemakkelijker stromen. Dat is een wederzijds proces geweest. Nu ze meer tijd hebben, kunnen ze elkaars talenten benutten en willen zij ook meer samen ondernemen. Dat is ze van harte gegund; wij weten als geen ander hoe fijn dat kan zijn.