​Esther en Judith van Dijk weten pas sinds ons optreden bij het tv-programma ‘Tijd voor Max’ in juni dat zij een spiegeltweeling zijn. Sinds dat moment vallen er bij hen allemaal kwartjes. Dat Esther rechtshandig is en Judith linkshandig, vonden zij heel gewoon. Ze dachten dat dit bij veel eeneiige tweelingen zo was. Maar dat zij zo verschillend van karakter zijn, begrijpen zij nu pas beter. Esther is bedachtzaam, bescheiden, rustig en meer op de achtergrond en Judith is spontaan, openhartig en meer op de voorgrond.
Op onze vraag wat zij van deze ontdekking vinden, zegt Esther: ‘Ik accepteer nu meer dat ik anders ben dan Judith maar ik waardeer mijn eigenschappen nog niet; die van Judith worden meer gewaardeerd. Vroeger was het al zo: Judith is enthousiast, leuk en gezellig en ik was altijd stil, saai en gereserveerd. Zo werd dat ook op school benoemd’. Het nadeel van tweeling zijn is dat je steeds met elkaar vergeleken wordt. Judith heeft daar niet zo’n last van, ik des te meer’. Zij praat nu met een coach om de positieve kanten van haar persoonlijkheid in te zien en te waarderen. “Ik accepteer die nu wel, maar waardeer die nog niet”.
​Wij zitten aan tafel in het huis van hun ouders Gerda en Herman. ‘De tweeling is met een verschil van één uur geboren in 1995 in het ziekenhuis in Heerenveen na een zwangerschap van 38 weken’, zegt Gerda. ‘Esther is gewoon geboren en Judith met de keizersnee, daarom zit er een uur tussen. Judith lag dwars en kon er daardoor niet uit, vandaar die spoedkeizersnede. Ze deelden niet alleen één placenta maar ook één vlies en één vruchtzak. Dat is vrij bijzonder’. De tweeling heeft nog een oudere zus en een broer. Vooral hun zus vond het niet altijd leuk dat zij een tweeling waren. 

​Gerda en Herman vonden het belangrijk dat zij niet alleen als tweeling opgroeiden maar zich ook als twee individuen ontwikkelden. Dus speelden zij ook samen met hun oudere zus en broer en hadden zij op de basisschool ieder hun eigen vriendinnen, ook al zaten zij in dezelfde klas. Ze voelden zich op de basisschool daardoor eerder eenling dan tweeling.

​Op de middelbare school had vooral Esther een moeilijke tijd. Ze zaten de eerste twee jaar in dezelfde klas o.a. met enkele jongens van de voetbalschool die in gastgezinnen woonden en wat onstuimig waren. Ze werden beiden gepest omdat ze wat te zwaar waren maar Esther werd veel meer gepest dan Judith, vooral ook omdat zij optrok met vriendinnen die ook gepest werden. Zij was door haar onzekere aard een makkelijke prooi. Judith trok zich niet zoveel aan van dat pesten. ‘Ik was mij er ook niet zo van bewust dat Esther meer werd gepest. Ik heb mij toen ook niet gerealiseerd hoe moeilijk dat voor haar was’, zegt zij. Pas twee jaar geleden hebben zij dit met elkaar besproken. Schaamte speelde ook wel een rol. “Judith had een heel ander leven daar op school, we waren echt andere kinderen, vertelt Esther. Judith ging er fluitend en lichter heen en Esther nam het allemaal zwaarder. 
Na de middelbare school hebben zij beiden de opleiding Verzorgende-IG gedaan, daarna de MBO-opleiding Verpleegkundige en tot slot de opleiding HBO-Verpleegkunde. Ze werken in hetzelfde verpleeghuis van zorgorganisatie Alliade. 

Judith werkt sinds kort als manager facilitair voor woonleef-assistenten in de ouderenzorg.
Zij heeft voor deze baan kort geleden ook nog een Post-HBO oleiding Bedrijfskundig Zorgmanagement afgerond. Zij heeft een geregistreerd partnerschap met haar man en samen hebben zij een dochter van vier jaar. ’Mijn  zwangerschap heb ik als zwaar ervaren. De bevalling verliep moeizaam en het herstel daarna ook. Ik heb nog steeds rugklachten en dat was ook een van de redenen dat ik uit de directe zorg ben gegaan. Ik ging mijn zwangerschap en herstel onbewust vergelijken met die van Esther die een paar jaar later een zoon kreeg. “We hebben dezelfde bevalling gehad, beide kinderen waren sterrenkijkers en zijn geboren met de vacuümpomp. Allebei om vier uur ‘s nachts, na twee uur persen. Heel vergelijkbaar dus! Esther herstelde daarna heel goed. Ik niet. Dat kwam hard aan bij mij en daarom ben ik nu ook in gesprek met dezelfde coach die Esther heeft’, zegt Judith. Door haar lichamelijke klachten kon zij ook niet meer in de directe zorg terecht. Nog tijdens haar bevallingsverlof solliciteerde zij naar een andere functie en uiteindelijk kwam zij terecht in het management. ‘Ik had nooit gedacht dat ik dat leuk zou vinden want het directe contact met cliënten trok mij aan. Maar mensen aansturen, organiseren en problemen oplossen, vind ik ook leuk en uitdagend’, zegt zij.
 
Esther is als regie-verpleegkundige werkzaam in de gehandicaptenzorg. ‘Zij coördineert de zorg en bewaakt het overzicht van tachtig cliënten, verdeeld over zes groepen. De begeleiders doen de basiszorg en zij zorgt dat de medisch zorg op orde is. ‘Ik vind het uitdagend en leuk werk’, zegt zij, ‘vooral de combinatie van taken. Ik voer handelingen uit bij cliënten maar houdt ook het overzicht, heb een helicopterview. In vergelijking met Judith ben ik meer geïnteresseerd in de inhoud van het vak verpleegkunde. Daar geef ik feedback op en ik zet lijnen uit. Ik hou van protocollen en kennis en Judith werkt meer vanuit haar gevoel en intuïtie’, aldus Esther.
 
Tegenwoordig trekken zij iets minder frequent met elkaar op. Ze hebben allebei een drukke baan, een man en kind en zijn vooral bezig met hun individuele ontwikkeling. Enkele keren per week bellen zij elkaar en wisselen dan ervaringen uit, vooral over hun werk.
Judith laat Esther wel eens ingewikkelde mailtjes lezen om te adviseren. Esther laat zich eerder adviseren door huisartsen, omdat het gaat over vakinhoudelijke kennis. Maar als zij samenwerkingsproblemen heeft met collega’s, dan gaat zij bij Judith te rade. In het weekend zien zij elkaar regelmatig bij hun ouders thuis waar iedereen aan kan schuiven want er is altijd eten genoeg. Ook wij krijgen als afsluiting een heerlijke lunch. Wij gunnen Esther en Judith dat zij elkaars verschillende kwaliteiten beter gaan begrijpen én waarderen. 

In een nieuw gebouwd huis, met weids uitzicht over de weilanden van Ameide, zitten wij aan tafel tegenover de wat verlegen zeventienjarige Ellis en Emily van der Zijden. Hun moeder Eveline, die ons voorziet van koffie en koek, vertelt dat de tandenwisseling bij de tweeling volstrekt spiegelbeeldig verliep en ook de vorming van nieuwe tanden en kiezen. Heel opmerkelijk en de tandarts, die zelf de helft van een tweeling is, vond dat ook. Helaas zijn daar geen foto’s van. 
​
De meiden komen net terug van paardrijden, een hobby die zij thuis kunnen uitoefenen want hun ouders runnen een manege. Ze zijn op 18 november 2008 geboren in het ziekenhuis in Gorinchem. Ellis (rechtshandig en rechtsbenig) als eerste en Emily (linkshandig en linksbenig) kwam een kwartier later. Ze groeiden samen op, sliepen op dezelfde kamer maar wel ieder in een eigen bed. In groep 1 van de basisschool zaten ze, op aanraden van hun ouders, ieder in een eigen klas maar een jaar later toch weer bij elkaar. Op onze vraag hoe ze het vonden dat ze in het eerste jaar uit elkaar werden gehaald, antwoorden ze dat ze niet het gevoel hadden dat ze de ander miste. Ze vonden het vooral erg dat de één een feestje had en geschminkt thuis kwam en de ander niet. Ze vonden vooral de verschillen in behandeling erg, niet zozeer dat ze elkaar misten.  
​​

Na de basisschool zijn ze naar de middelbare school in Gorinchem gegaan in dezelfde stamklas. ‘Pas in het vierde jaar stel je je eigen vakkenpakket samen en sindsdien zitten we ieder in een andere klas, behalve bij aardrijkskunde, zegt Ellis. ‘Ik koos toen voor natuur en gezondheid met vakken als natuurkunde en biologie want ik was beter in de Bèta vakken zoals natuurkunde, scheikunde en wiskunde’. Emily sluit aan met; ‘Ik was minder goed in de bètavakken en koos voor de Alfa-vakken zoals economie en maatschappij maar dat heb ik inmiddels veranderd in cultuur en maatschappij’. Zij gaan komend schooljaar naar de zesde klas van het gymnasium en hebben beiden belangstelling voor aardrijkskunde. ‘Een excursie over landschapsarchitectuur, ter voorbereiding van mijn beroepskeuze, boeide mij wel’, zegt Emily. Ellis denkt ook in de richting van aardrijkskunde en noemt aard en milieu. ‘Ik ben nog echt aan het zoeken’, zegt zij.  ​Ze weten nog niet echt wat ze willen worden, ook niet of zij de manege van hun ouders over willen nemen. Hun twintigjarige zus Kirsten studeert accountancy en wil de manege misschien wel runnen tegen die tijd. Kirsten voelt zich soms wel buitengesloten want de tweeling vormt altijd een bondje. Daar probeert zij soms tussen te komen door met één van de twee een bondje te sluiten.​

​Soms hebben de twee meiden ook behoefte aan privacy en een eigen leven. Tot groep 5 droegen zij bijvoorbeeld dezelfde kleren maar toen wilde Emily haar eigen kleren kiezen. Ellis vond dat wel jammer en zegt, ‘het was echt een kenmerk van onze tweelingidentiteit. Het voelde alsof wij geen tweeling meer waren’. En Ellis wilde al een eigen kamer toen zij een jaar of zes was. Ze trekken veel samen op maar kunnen ook goed alleen zijn. Samen durven zij meer maar in gezelschap treedt Ellis eerder op de voorgrond dan Emily. ‘Ik moet haar af en toe een duwtje geven’, zegt Ellis. 
​
Ze kunnen knallen met elkaar, maar er komt altijd weer vrede. Sorry zeggen is niet nodig. Meestal hebben zij ruzie over het feit dat Ellis te laat is. ‘Dat komt vanwege mijn perfectionisme. Ik wil er goed uitzien, de juiste kleding kiezen, mijn haar nog even wassen en dat kost tijd’, zegt zij. Ze bedenkt dat ze wel geïrriteerd kan zijn als Emily dingen afraffelt, daar kan zij niet tegen. Ze hebben gezamenlijke vriendinnen en vrienden vooral vanuit de Christelijke jeugdvereniging en catechisatie waar zij actief aan deelnemen. Elke zondag gaan zij naar de kerk; het is een hechte gemeenschap. Verliefd worden houdt hen nog niet bezig; ze snappen wel dat de onderlinge relatie dan zal veranderen.

​Zij noemen zich geen spiegeltweeling al boeit het hen wel. Hun karaktereigenschappen zijn wel verschillend maar niet heel opvallend. Beiden komen wat bedachtzaam en bescheiden over maar in vergelijking met elkaar is Ellis extraverter, eerder een denker dan een doener, bedachtzamer, analytischer en optimistischer. Zij is eerder volgend en afwachtend. Emily is introverter, maar wel spontaner, creatiever, kritischer, meer een doener dan een denker. Zij neemt eerder het initiatief en is meer leidend. Maar héél overtuigend zijn de mentale spiegelingen niet. 
 
Aan het eind van het gesprek schuiven hun ouders Eveline en Jaco nog even aan. Zij zijn zeer betrokken bij het fenomeen spiegeltweeling en willen er graag meer over weten. Tot slot vertellen de meiden dat zij volgend jaar hun profielwerkstuk willen besteden aan het verschijnsel spiegeltweeling. Beschroomd vragen zij of zij ons dan mogen interviewen. Hoe leuk is dat? ‘Misschien nemen zij later het stokje van jullie onderzoek wel over’, zegt hun vader Jaco grinnikend. 
​

Op een zonnig terras in Zwolle ontmoeten wij de tweeling Hester en Nienke Vahl, beiden nagenoeg hetzelfde gekleed al hadden ze afgesproken niet hetzelfde aan te trekken. De een met een bruine blouse en beige broek en de ander precies andersom. Met hun blauw-grijze ogen en lange donkere pijpenkrullen, de één de scheiding links en de ander rechts, zie je in één oogopslag dat zij een spiegeltweeling zijn. Ze hebben het druk, zeker Hester met het voorbereiden van haar huwelijksfeest in het najaar, haar komende verhuizing en met haar nieuwe baan. 

De twee zijn geboren op 7 oktober 1998 in het ziekenhuis in Emmeloord  met een keizersnede omdat hun hoofden tijdens de bevalling in elkaar gehaakt lagen. Nienke is de oudste en rechtshandig en Hester is linkshandig.


​Ze groeiden op in IJsselmuiden in een christelijk gezin met drie oudere broers en een oudere zus met het syndroom van Down. ‘Met haar trokken wij het meeste op en onze drie broers met elkaar. We zijn een hechte familie waarin wij het belangrijk vinden om tijd met elkaar door te brengen en voor elkaar klaar te staan’, zegt Hester. In Grafhorst gaan zij samen naar de basisschool en daarna ook naar de middelbare school; in de eerste klas nog samen en daarna ieder in een eigen klas. Beiden hadden daar behoefte aan. Hester gaf dit als eerste aan, terwijl Nienke beide mogelijkheden prima vond. Beiden gingen na de middelbare school naar de pabo. 

Tijdens de pabo ontdekte Hester onder andere dat haar interesse sterk lag bij de pedagogische en gedragsmatige ontwikkeling van kinderen, meer dan bij de didactische kant van het lesgeven. De ervaring binnen de specialistische GGZ heeft deze interesse vervolgens verder verdiept. Uiteindelijk miste zij het onderwijs en is zij ervan overtuigd dat de kennis en ervaring die zij binnen de orthopedagogiek en de specialistische GGZ heeft opgedaan juist van grote waarde zijn in haar huidige werk als leerkracht én orthopedagoog binnen het onderwijs. 

Nienke heeft eerst een jaar de tijd genomen om te onderzoeken of zij een andere studiekeuze wilde maken dan Hester. Uiteindelijk kwam zij, vanuit dezelfde interesses en overtuigingen, uit bij dezelfde vervolgopleiding. ‘Na de pabo stond ik voor de klas maar raakte al snel burn-out. Toen ik eenmaal weer was opgeknapt hoopte ik een andere studiekeuze te maken dan mijn zus maar uiteindelijk kwam ik toch ook uit op orthopedagogiek. Na mijn master werkte ik een jaar binnen de specialistische JGGZ (JeugdGezondheidsZorg), maar ik kon niet helemaal mijn plek vinden in deze organisatie. Nu werk ik zowel binnen de jeugd-ggz als in het basisonderwijs als orthopedagoog en begeleid ik onder andere kinderen met dyslexie, ouders met vragen over opvoeding en kinderen met psychische klachten of ontwikkelingsstoornissen. De werkwijze op mijn huidige werkplek past beter bij mij.
Zij woont aan de rand van Zwolle met een vriendin in een vierkamer-appartement. Ik heb een vriend en in de toekomst wil ik met hem samenwonen, wellicht in dit appartement of ergens anders. Hester woont in de binnenstad van Zwolle in een huurappartement. Na haar huwelijk verhuist zij naar Kampen, waar haar vriend woont. 

Ze video-bellen elkaar bijna elke dag. Terwijl zij bellen doen zij ook andere klusjes tussendoor. Ze hebben beiden meerdere talenten zoals volleyballen, tekenen, muziek spelen maar hebben last van hun perfectionisme. Als zij iets doen moet het perfect zijn en dat vraagt veel energie. Het perfectionisme en soms ook het tweeling-zijn, zat hen in de weg. ‘De buitenwereld ziet het tweeling-zijn altijd als iets leuks. Hun reacties doet ook wat met ons als tweeling. Wij misten een taal om ons gevoel onder woorden te brengen’, zegt Hester. ‘Pas toen wij in meerlingen-therapie gingen bij twee psychologen, die ook een eeneiige tweeling zijn, kregen wij meer taal, inzicht en begrip voor hoe het is en voelt om er één van een tweeling te zijn’.

Dat inzicht is ook hun drijfveer om samen een praktijk te beginnen voor meerlingen en hun ouders. Maar….eerst hun boek schrijven over meerlingen-problematiek. ‘Door ons perfectionisme hebben wij de neiging om het schrijven uit te stellen, omdat wij de lat voor onszelf hoog leggen. Tegelijkertijd houden wij elkaar juist scherp op de planning en zijn we vastbesloten om het boek binnen de afgesproken termijn af te ronden. De praktijk, waaronder behandeling van meerlingen, willen we vervolgens vanaf 2027 vormgeven. Voorlopig loopt alles dus nog volgens planning’ zegt Nienke. 
​
Als wij tot slot vragen naar hun mentale verschillen, blijken die volgens hen niet zo duidelijk te zijn. Beiden zijn ervan overtuigd dat de één niet extraverter of introverter is en ook niet dat de een meer leidend is en de ander meer volgend. Beiden vinden zichzelf druk, eerder emotioneel dan nuchter en wie het initiatief neemt, kan per fase en context verschillen.
 
Wij filosoferen dat zij wellicht al op de achtste dag in de baarmoeder gesplitst zijn en daardoor weinig mentale spiegelkenmerken hebben. Leuke hypothese, toch?

Roberto en Percy Bakker zijn als eeneiige tweeling geboren in Venezuela, op elfjarige leeftijd naar Twente verhuisd en op twintigjarige leeftijd ‘uit de kast gekomen’ als homo. ‘Dat zijn drie identiteiten waar wij mee moeten dealen, een hele uitdaging’, zegt Roberto. Die worsteling is de rode draad in het leven van beide broers, al zijn het twee verschillende verhalen. Het verhaal van Percy, verteld door Roberto, omdat zijn broer aan ernstig geheugenverlies lijdt en het verhaal van Roberto als naaste van zijn broer. 

​Hun verhaal begint in 1962 waar Roberto 1 minuut voor twaalf op 21 juli wordt geboren en Percy, vanwege een stuitligging, een half uur later op 22 juli. Volgens hun moeder zijn zij een cadeautje want hun zus is al tien en hun ouders hadden geen kinderen meer verwacht. Om de ingewikkelde bureaucratie in Venezuela te omzeilen, raadt de gynaecoloog hun ouders aan om de geboortedatum van beiden op 22 juli aan te melden. Maar in Amsterdam, waar zij wonen, worden hun (zorg)dossiers daardoor regelmatig met elkaar verwisseld met alle gevolgen van dien.
​
In Venezuela hadden zij een onbekommerde tijd, eerst in de flamboyante hoofdstad Caracas maar toen hun rustige straat met palmbomen onaangekondigd werd omgebouwd tot een drukke achtbaansweg, zijn zij verhuisd naar de Universiteitsstad Mérida in de Andes. Ze worden als tweeling opgevoed met dezelfde kleren en naar dezelfde school. Percy is rechtshandig, extraverter, emotioneel, meer een doener en ondernemend. Roberto is linkshandig, introverter, meer een denker, analytisch en bedachtzaam. Hun haarkruinen zijn gespiegeld en zij kruisen hun armen en benen ook gespiegeld. ‘Mijn broer was vroeger dominant, hij overheerste mij. Hij was de sterkere en ik de mindere’ zegt Roberto en Percy knikt instemmend. 

​Het gezin verlaat Venezuela vanwege de toenemende politieke onrust en verhuist in 1973 naar Twente omdat hun vader net over de grens in Duitsland kan werken. Zij wonen eerst in Markelo en daarna in Goor. Die overgang naar Nederland valt Roberto en Percy zwaar: ze worden gepest op school omdat ze Nederlands spreken met een Spaans accent. Ook de leraren zetten hen voor schut maar vooral Percy verzet zich daar tegen. Een leraar die hem streng corrigeert als hij zegt ‘Jullie spreken met de handen en dat is een gebrek aan woorden’, antwoordt hij gevat; ‘U spreekt zonder handen en dat is een gebrek aan gevoel’. Doordat ze de taal niet meester zijn, worden zij na de Lagere School naar de LEAO gestuurd maar daar vervelen zij zich. Door een IQ-test, die later wordt afgenomen, wordt duidelijk dat zij beiden hoogbegaafd zijn. Zij gaan naar het Middelbaar onderwijs; ieder naar een andere klas. Percy heeft het naar zijn zin op de HAVO. Roberto gaat naar het Atheneum. Hij wordt daar ook gepest en ontwikkelt een dwangstoornis. Als Percy met zijn (vierde) klas naar Ameland gaat, hoort hij zijn medeleerlingen over hem roddelen. Dat raakt hem diep want hij heeft het juist zo naar zijn zin. Sinds dat moment krijgt ook hij psychische problemen. ‘Pesten is een delict, een misdaad die veel meer met je brein doet dan je denkt’ zegt Roberto. 

​Na de Middelbare school studeren zij beiden geneeskunde in Amsterdam en wonen samen. In die tijd komen zij beiden ‘uit de kast’, niet alleen naar buiten toe maar ook naar elkaar. Al die tijd wisten ze het gevoelsmatig wel van elkaar. Percy stopt na anderhalf jaar met zijn studie en gaat werken bij de KLM, eerst op Schiphol als grondpersoneel en daarna bij de ticket-office en later, als blijkt dat hij een alcoholprobleem heeft, op kantoor in Amsterdam. Ook daar wordt de situatie onwerkbaar en uiteindelijk wordt hij, na goed overleg met hem, ontslagen. Vanaf die tijd gaat het bergafwaarts met hem. Roberto doet de opleiding tot psychiater en krijgt verplichte leertherapie wat hem veel inzicht verschaft over zichzelf en zijn relatie met Percy. Zijn therapeut raadt hem aan het contact met zijn broer te verbreken en zijn eigen leven te gaan leiden.

​Lange tijd zien zij elkaar niet maar inmiddels is het contact weer hersteld. Roberto rondt ook de master science Genetische Epidemiologie af en promoveert later in Maastricht. Hij is wetenschapper, opleider en psychiater en met elke carrière-stap raakt hij in een crisis. Dat heeft te maken met overlevingsschuld: ‘waarom ik wel en Percy niet?’, zegt hij. ‘Percy heeft zoveel talent en dat komt er niet uit. Die ongelijkheid roept bij mij het beeld op van mijn broer die in een rolstoel zit en ik die loop’. Beide broers blijken een bipolaire stoornis te hebben; Percy in ernstige mate en Roberto in een mildere vorm.

In 1995 gaat Roberto samenwonen met zijn partner in Amsterdam. Hij heeft het gevoel zijn broer in de steek te laten. Percy raakt door zijn overmatige drankgebruik, zijn dwangstoornis en rookverslaving, steeds meer in de problemen. Hij is in die tijd ontvlambaar en agressief en wordt regelmatig bij ruzies in elkaar geslagen. Hij belandt vele malen op de Eerste Hulp van het ziekenhuis. Na jarenlang alcoholmisbruik verandert zijn persoonlijkheid, waarbij hij zich meer als een kind gedraagt. Na een epileptische aanval in 2018 heeft hij een ernstige inprentingsstoornis die gedeeltelijk is hersteld. HVO-Querido verzorgt alle begeleiding van Percy en bij acute medische zaken springt Roberto zo nodig in. Wij vragen aan Percy hoe hij het vindt wat zijn broer over hem vertelt en hij antwoordt ‘Daar weet ik allemaal niets meer van, dat het zo erg was. Ik vind het wel pijnlijk voor mijn broer’.
 
‘Het gaat beter met mij’, zegt Percy, ‘na het eerste insult, ben ik gestopt met drinken, bij het tweede insult met roken en bij het derde insult met koffie drinken’, zegt hij trots. Ook slikt hij andere medicijnen waardoor hij zich cognitief beter voelt. Roberto zag tijdens het eerste insult bij Percy verschijnselen die lijken op de ziekte van Wernicke en zei dit tegen de SEH om hem meteen met vitaminen B1 te behandelen. Later dacht Roberto aan een auto-immuunziekte aan de hersenen waarvoor hij corticosteroïden kreeg in hoge dosis. Maar deze aandoening kan niet hard gemaakt worden. 
Hij is een boek aan het schrijven over hun tweeling-zijn, samen met een fictie-schrijver. ‘Het is een mix van auto- en biografie’, zegt Roberto ‘en door al mijn herinneringen op te schrijven, helpt het mij in mijn verwerkingsproces over het verlies van Percy. Ik leer de gebeurtenissen ook vanuit een ander perspectief te zien en hoop met het schrijven dichter bij mijn broer te komen’. Percy vindt het naar dat zijn broer zo verdrietig is maar zegt dat het nu beter met hem gaat en dat hij vrijwilligerswerk wil gaan doen. Roberto ziet echter nauwelijks verbetering of iets wat enige hoop biedt.
 
We hebben zelden een tweeling ontmoet die zo verbonden is met elkaar, al is het uit nood geboren…. 
​​

In een buitenwijk van Groningen worden wij gastvrij onthaald door twee goedlachse dames die ogenschijnlijk als twee druppels water op elkaar lijken: Willeke van Zelst-Kwakkel en Annemieke Rozemuller-Kwakkel. Wij zijn hen op het spoor gekomen door een interview met hen in het NRC in 2025 waarin zij, tussen de regels door, vertellen dat zij een spiegeltweeling zijn. 
Dat zij zo optimistisch en vrolijk gestemd zijn, is niet omdat het hen altijd voor de wind ging; hun moeder had een longziekte en kreeg later ook een hersenberoerte en hun vader kreeg op zijn 47ste een auto-ongeluk waardoor hij een niet-aangeboren hersenletsel kreeg. ‘Wij bestierden al jong het huishouden; wij draaiden onze hand er niet voor om ook voor onze broer en twee zussen te zorgen en dat alles te combineren met school’, zegt Annemieke. ‘ We zijn net een krachtcentrale, wij vullen elkaar naadloos aan. Het samenwerken gaat als vanzelf. Dat is ons hele leven al zo geweest. Ook als werkende moeders, met een gezin van ieder drie kinderen, houden wij alle ballen in de lucht’, zegt Willeke lachend. 

​In 1958 zijn zij geboren in IJsselmuiden, nabij Kampen in een warm en goedgemutst modaal gezin. Hun geboorte was risicovol want Annemieke kwam als eerste in een stuitligging en haar hoofdje haakte vast aan die van Willeke. Omdat zij twee maanden te vroeg werden geboren en daardoor klein waren, kon de huisarts dat probleem eigenhandig oplossen. Als tweeling groeiden zij op met dezelfde kleren aan, gingen naar dezelfde Lagere School en later naar het Gymnasium in Almelo. Omdat ze op school dezelfde fouten maakten, werden zij uit elkaar gehaald. ‘Leraren dachten dat wij bij elkaar afkeken maar toen wij uit elkaar werden gehaald, maakten wij nog steeds dezelfde fouten’, zegt Willeke. 

Ze waren onlosmakelijk met elkaar verbonden en toen Willeke op haar 12de een hersenvliesontsteking kreeg, was Annemieke bang haar te verliezen. Een paar jaar later werd Annemieke verliefd op een jongen en voelde Willeke zich voor het eerst erbuiten staan. Zij was niet jaloers want ze gunde haar zus haar geluk maar maakte zich wel zorgen of zij zou slagen voor het eindexamen.
Zij zorgde ervoor dat haar tweelingzus ’s avonds werd bijgespijkerd over de lesstof zodat beiden het eindexamen behaalden met goede cijfers. Even later werd Willeke ook verliefd en met beide mannen zijn zij nog steeds gelukkig getrouwd. Willeke woont in Groningen en Annemieke in Bosch en Duin. Zij hebben ieder drie kinderen en enkele kleinkinderen.

Na de Middelbare school studeerden zij samen geneeskunde aan de VU in Amsterdam, tegen het advies van hun huisarts in. Hij vond dat ze zich individueel moesten ontwikkelen. Het voordeel van samen studeren was niet alleen gezelligheid maar ook dat ze de colleges konden verdelen.
Zij specialiseerden zich verder in de psychiatrie, nieuwsgierig geworden door de hersenziektes van hun ouders. Willeke koos de praktische kant en werd ouderenpsychiater en opleider, eerst in het Slotervaart Ziekenhuis in Amsterdam en later in het UMC Groningen. Zij promoveerde op posttraumatische stressstoornis bij ouderen. Annemieke kwam tijdens een stage bij toeval terecht in het laboratorium en raakte geïnteresseerd in het onderzoek. Zij is sinds 2009 hoogleraar neuropathologie aan het VU Medisch Centrum in Amsterdam.  

In 2012 kreeg Annemieke leukemie maar omdat zij een belangrijke sessie voorzat tijdens een wereldcongres, stelde zij het bezoek aan de dokter uit. Direct na afloop van het congres, dwong Willeke haar om naar de dokter te gaan. ‘Ze zag eruit als een spook met dik opgezette bloedvaten en ze woog nog geen 49 kilo’, zegt Willeke. Het was op het nippertje en gelukkig sloeg, na eerst een chemokuur, een nieuw uitgevonden pil bij Annemieke aan en na zeven jaar slikken, is zij genezen.
Ze bellen elkaar elke avond en wisselen ervaringen uit over hun werk. Juist door die uitwisseling tussen de praktijk van Willeke en het onderzoekswerk van Annemieke, lossen zij meerdere ingewikkelde casussen op. ‘Wij denken niet in termen van één plus één is twee. Juist door buiten de hokjes te denken, krijg je nieuwe inzichten’, zegt Annemieke. Zij traden vorig jaar voor het eerst samen op, bij het afscheid van het werk van Willeke, waarbij Willeke vertelde over de psychiatrische kant van hersenziektes en Annemieke over de pathologische kant. Je zag de mensen vertederd kijken naar hoe zij dat samen deden.​

Nu genieten zij volop van hun pensioen, al werkt Annemieke nog voor 10% bij de VU om medewerkers te begeleiden. Ze zijn beiden dol op wandelen, lezen en gezellig samenzijn met hun gezinnen. Hun kinderen delen voor 50% hun genen en misschien kunnen zij het daarom zo goed met elkaar vinden. 
​Als wij hen vragen naar hun spiegelkenmerken, blijkt dat Willeke rechtshandig is en linksbenig en Annemieke linkshandig en rechtsbenig. Ook kruisen zij hun benen gespiegeld, verliep hun tandenwisseling gespiegeld en blijkt ook hun huidige  bijziendheid gespiegeld te zijn. Qua aard denken zij in grote lijnen hetzelfde te zijn maar er zijn enkele nuance verschillen, die wij ook zien tijdens het gesprek. Willeke is in vergelijking met haar tweelingzus extraverter, spontaner en treedt iets meer op de voorgrond. Annemieke is wat bedachtzamer, denkt een seconde langer na, vult aan en is wat introverter. Tijdens haar werk heeft zij wel geleerd meer op de voorgrond te staan door het geven van lezingen voor een groot publiek. Zij hebben beiden een Bèta-profiel. Als je naar hun werkzame leven kijkt, zou je denken dat Willeke meer de doener en Annemieke meer de denker is maar zij voelen zich beiden een denker én een doener. Beiden zijn optimistisch gestemd, nuchter en staan met beide benen op de grond.
​
Wij eindigen dit gesprek met het aanbod van hen om recente wetenschappelijke artikelen over de timing van de eiceldeling op te sporen voor ons onderzoek. Daar zijn wij blij mee want zij hebben een betere ingang tot de wetenschap dan wij. 

Op een herfstige zaterdagochtend worden wij ontvangen door Jehannes Hibma in zijn ruime atelier op een bedrijventerrein in Wommels. Het atelier staat vol met beelden van brons, steen en eierdozen. Gitta werkt af en toe bij hem in het atelier en toen het fenomeen spiegeltweeling ter sprake kwam, realiseerde hij zich opeens dat zijn twee overleden broers Jan en Feike zo’n tweeling waren. Hij wil er graag over praten en tijdens het gesprek blijkt dat hij een haarscherp (en ook visueel) geheugen heeft. Dat is fijn want veel foto's zijn er niet van hen.

‘Pas vlak voor de geboorte wisten mijn ouders dat er een tweeling op komst was. In die tijd waren er nog geen echo’s. Dat vonden ze wel moeilijk, zoveel extra werk erbij. Ze hadden al een druk boerenbedrijf met zestig koeien in Wieuwerd, wat in die tijd veel was’, zegt Jehannes.
Zijn vader was meer een vergaderboer, zat in honderd-en-een besturen. Hij was streng gereformeerd, maar wel een echte vernieuwer. Zijn moeder was een schat en zorgde voor het gezin dat bestond uit negen kinderen (zeven jongens en twee meiden). Eén kind, de jongste, ook een jongen, is helaas dood geboren. Jehannes is de oudste van het gezin en de tweeling kwam anderhalf jaar later.

Ze zijn op 28 april 1948 geboren, Feike eerst en enkele minuten later Jan. Ze leken als twee druppels water op elkaar ook al waren ze verschillend van karakter. Ze zijn als tweeling opgevoed met dezelfde kleren aan, sliepen op dezelfde kamer, zaten op dezelfde Lagere School en later op hetzelfde Lyceum. In die tijd hadden zij genoeg aan elkaar. Jehannes weet het nog goed: ‘Jan, de jongste was linkshandig en liep altijd links naast zijn broer. Feike, de oudste, was rechtshandig en liep altijd rechts. Hun haarscheidingen waren ook gespiegeld en beiden droegen zij later een bril. Ik zag ze als één broer die in tweeën gehakt was. Ze waren samen compleet’. Wij refereren tijdens het interview aan de mythe van de bolletjes mens, met twee hoofden, vier armen en vier benen, van Plato en dat Zeus ze in tweeën hakte omdat ze samen te sterk waren en mogelijk arrogant zouden worden. 

‘Het liep niet altijd lekker tussen die twee’, zegt Jehannes. Naarmate ze wat ouder werden, bleken hun verschillen in aard. Feike was emotioneler, opener, spontaner en een echte doordouwer. Hij was in hun vroeger jaren de leider en initiatiefnemer. Meer een doener dan een denker. Jan was introverter, geslotener, bedachtzamer. Meer een denker, maar diep in zijn hart wel een avonturier.  Feike was handig in klussen en repareren, terwijl Jan daarvoor geen aanleg, maar ook geen zin in had. Hij heeft wel eens tegen mij gezegd dat hij van nature lui was.
Ze begrepen elkaar soms niet. De een verweet de ander dat hij niet hard genoeg was en de ander verweet zijn broer dat het hem allemaal maar aan kwam waaien. Maar naarmate ze ouder werden ging dat over. Toen accepteerden ze elkaar meer zoals ze waren, met al hun verschillen. Helaas hebben ze nooit geweten dat zij een spiegeltweeling waren, dan was hun verschil duidelijker voor hen geweest.

Feike (de voorste op de brommer) was op zijn zeventiende de deur al uit om psychologie te gaan studeren in Amsterdam. Hij werd adviseur voor de sociale werkplaatsen. Hij kon goed organiseren, was strikt en een doorzetter. Zijn vrouw was huisarts en ze hadden drie kinderen (een twee-eiige tweeling, jongen en meisje en nog een derde). Eén van de tweeling was zowel verstandelijk als lichamelijk gehandicapt. Ze wilde aanvankelijk niet leven, niet eten en drinken. Feike had gelukkig veel geduld, was psycholoog en kon goed luisteren. Eindeloos heeft hij met haar geoefend om te leren eten en lopen. Zij is op 54 jarige leeftijd overleden. Dat heeft Feike zelf niet meegemaakt want hij overleed onverwacht al op 38 jarige leeftijd aan een hartkwaal. Zijn broer Jan had dezelfde hartkwaal en die was al veel eerder ontdekt bij een medische keuring omdat hij piloot wilde worden. Hij heeft daar zijn hele leven medicijnen voor geslikt. Bij Feike is het toentertijd helaas niet onderzocht en dat is hem fataal geworden.

Jan bleef op zijn vijftiende zitten op het Lyceum en had het moeilijk, hij was ook veel gevoeliger dan zijn broer. Hij ging na het Lyceum economie studeren aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam waar hij zijn hele leven is blijven wonen. Hij was een bèta-man, van de cijfers en het rekenen. ‘Hij werkte zijn hele leven bij de Belastingdienst, al was hij daar niet helemaal op zijn plek’, zegt Jehannes. ‘Zijn vrouw was chronisch ziek maar dat werd nooit als een officiële ziekte gediagnosticeerd. Daardoor viel zij buiten alle uitkeringen en hadden zij maar één inkomen’. Zijn hang naar avontuur bleef echter trekken en als hij daarvoor onvoldoende ruimte voelde, werd hij een beetje zwartgallig en somber. Hij was diep in zijn hart wel een avonturier. Hij mocht graag zeezeilen. Gelukkig gaf zijn vrouw hem daarin de ruimte en op zijn werk regelde hij dat hij meerdere keren langer weg kon blijven. Samen met een blinde zeilvriend zeilde hij naar o.a. Engeland en Noord-Afrika. Jan als stuurman en zijn vriend als navigator. Hij keek uit naar zijn pensioen want dan kon hij nog vaker zeilen en in Friesland gaan wonen. Helaas heeft hij maar een half jaar van zijn pensioen mogen genieten.

​Jehannes trok in het begin het meest met Feike op maar later kreeg hij vooral een band met Jan. Zij voelden elkaar goed aan, allebei meer avonturiers en creatievelingen. Gelukkig is Jan nog wel 66 jaar geworden. Hij had tot op een uur voor zijn dood nog contact met hem gehad. Jan zei tegen hem: ‘Ik voel dat ik het niet meer houd, ik ga er tussen uit’.  ‘Ze hebben een dierbaar plekje in mijn hart. Ik heb veel met ze beleefd. Het is of er een film aan mij voorbij trekt’, eindigt Jehannes zijn verhaal over zijn overleden spiegelbeeldige tweelingbroers. 

 Er komen twee lange slanke goedlachse   mannen binnen in het huis van Gitta in   Pingjum. Ze lijken ogenschijnlijk   sprekend op elkaar, ook qua kleding.   Twee vijftigers, opgegroeid in de   boerderij van hun oma en opa in een   gereformeerd boerengezin in   Fenwoude  met nog een oudere broer   en  zus. Moeder wist pas een paar   weken  voor de bevalling dat zij een   tweeling kreeg. Ze zijn in 1971 in het   ziekenhuis geboren, eerst Herman en   daarna Douwe.
​Het was druk voor hun ouders die een varkensboerderij runden met 1600 mestvarkens. Hun moeder zorgde vooral voor het gezin en hun vader voor het boerenbedrijf. 

Ze werden als tweeling opgevoed en trokken altijd met elkaar op. Ze woonden in een dorp en hadden weinig vriendjes; ze hadden genoeg aan elkaar. Ze speelden ook niet met hun oudere broer en zus.
​Zij gingen met zijn tweeën naar de kleuterschool en daarna samen naar de lagere school, altijd in dezelfde klas. Pas na de lagere school ging Douwe naar de LTS in Bolsward en Herman naar de Mavo in Workum. 

Douwe is meer technisch en praktischer ingesteld dan zijn broer, gevoeliger ook. Hij leert liever door te kijken. 'Ik vond de scheiding verschrikkelijk. Ik was best wel onzeker, verlegen. Nu moest ik alles alleen doen, geen broer naast mij', zegt hij. Herman was stoerder, onafhankelijker en leergierig: 'Ik had het er minder moeilijk mee. Ik vond tweeling zijn heerlijk, maar op bepaalde ogenblikken ook een last. Het was altijd “jullie” en op onze verjaardag werden de cadeaus gedeeld. Ik ben er ook nog, een eenling, niet altijd een tweeling. Wij zijn nu eenmaal ook verschillend'.
Toen Douwe een keer op kamp ging, werd dat een drama. Hij had heimwee, al was zijn broer er ook bij. Herman genoot juist van kamp en is daarna nog drie keer alleen gegaan. Douwe was liever op de boerderij, zijn vader helpen met het verzorgen van de dieren. Herman hielp liever zijn moeder met de was en het eten klaar maken.

​In fysiek opzicht zijn zij ook spiegelbeeldig: Herman is linkshandig, loopt aan de linkerkant van zijn broer en start met zijn linkervoet, speelt linksvoor in het voetbal. Hij is niet 100% linkshandig want voetballen doet hij met zijn rechtervoet en bowlen met zijn rechterhand. Douwe is 100 % rechtshandig, loopt aan de rechterkant van zijn broer, start met zijn rechtervoet, speelt rechtsvoor in voetbal.

Herman ging na de Mavo naar de middelbare detailhandel-school, richting in- en verkoop en management. Hij heeft eerst zeventien jaar bij de Poiesz gewerkt, de laatste jaren als chef afdeling groente. Vanaf 2007 werkt hij in de schoenenwinkel in Workum en zorgt hij voor de in- en verkoop, begeleidt het winkelpersoneel en heeft contact met klanten. Hij woont alleen met zijn kat in Workum. Op 25 jarige leeftijd is hij ‘uit de kast gekomen’ als homoseksueel. Hij wist het vanaf zijn 12e jaar maar was niet blij met zijn geaardheid. Hij dacht zelfs om het als geheim mee te nemen naar zijn graf. Het was binnen het geloof een taboe en voor hemzelf ook. Maar toen hij het uiteindelijk aan zijn broer en ouders vertelde, reageerden zij positief. ‘Toen ik ervoor uitgekomen was, moest ik er ook nog iets mee doen, terwijl ik het er moeilijk mee had. Ik ben toen naar het COC gegaan en heb daar deelgenomen aan gespreksavonden’, zegt hij. Hij zit nu lekker in zijn vel, heeft veel vrienden en kennissen om zich heen en is niet op zoek naar een partner.

Douwe is na de LTS en een kort verblijf op de landbouwschool, gaan werken. Eerst in de stellingbouw en daarna bij een bedrijf dat medische apparatuur voor ziekenhuizen en laboratoria verzorgt in Bolsward. Daar werkt hij nog steeds, eerst als monteur en nu op kantoor als planner voor de in- en verkoop en als manager van een team. Ook hij heeft veel contacten met klanten, met de jongens van de planning en de monteurs. ‘Alles goed laten draaien, problemen oplossen, overzicht hebben, dat vind ik leuk. Vroeger zou ik nooit gedacht hebben dat ik dit werk zou gaan doen’, zegt hij glimlachend.
Hij heeft drie kinderen uit een eerder huwelijk, woont ook in Workum en heeft sinds kort een relatie. Daar geniet hij van want hij is niet graag alleen. Zijn twee dochters studeren in Groningen, zijn zoon werkt en woont in Leeuwarden.  

Hun oude vader woont ook in Workum en regelmatig komen ze bij hem langs om stoofpeertjes te brengen of een kop koffie te drinken. Zij hebben nog steeds een gezamenlijke vriendenkring en hun behoefte om meer bij elkaar te zijn is nu min of meer gelijk. Ze wandelen elke week en praten dan bij. Ze maken amper ruzie, al was het niet altijd pais en vree. ‘Wij verschillen wel van mening, maar accepteren dat van elkaar. Wij zijn geen ruziemakers en van huis uit hebben wij geleerd om moeilijke zaken onder het tapijt te schuiven’, zegt Herman. Douwe is wat milder van aard en Herman wat feller. ‘Hij woont alleen en krijgt weinig tegenspraak. Daardoor is hij wat rechtlijniger. Hij hoeft niet te schipperen en bepaalt alles zelf',  zegt Douwe.

​We nemen afscheid van twee eigenzinnige en zelfbewuste mannen die nu begrijpen waarom ze zo verschillen van aard. Dat ze een spiegeltweeling zijn, hebben ze nooit geweten. Pas door een ontmoeting met Gitta, in het café in Pingjum, zijn zij ervan op de hoogte.

Op alle foto's: Herman rechts en Douwe links. Zo lopen zij ook altijd.

 ‘We zijn als yin en yang, we vullen elkaar aan. Irda trekt de aandacht omdat zij zo spontaan en vrolijk is waardoor ik het gevoel heb in haar schaduw te staan’. zegt Ryanna aan het begin van ons gesprek. ‘Ik ben mij er nu meer van bewust dat ik zo druk en aanwezig ben en probeer haar meer ruimte te geven maar die moet zij ook zelf nemen’, zegt Irda daarop.
De toon is gezet maar op een luchtige manier die ons verrast. Ze zijn 22 jaar en nu al zo zelfbewust en open naar elkaar. 
Wij spreken de tweeling Hofstra in het huis van onze schoonzus Mariëtte in Oosterend op Texel. Zij werken in het koffiehuis De Texelse Branding in Den Burg tijdens deze zomer. Ze zijn de derde spiegeltweeling waarvan de helft of beiden in dit koffiehuis werken, net als de eerder geïnterviewde tweelinghelften Freya en Valentijn.  Bizar.
​
Ze zijn in 2003 geboren met behulp van een keizersnee vanwege complicaties tijdens de zwangerschap van hun moeder. Zij heeft een hartvormige baarmoeder met een inkeping aan de bovenkant waardoor er twee afzonderlijke holtes zijn ontstaan, een zogenaamde uterus bicornis. Irda is de oudste en is rechtshandig. Ryanna, twee minuten later geboren, is linkshandig. Ze hebben nog een oudere zus, een dochter uit een eerder huwelijk van hun moeder. 

​Op de kleuterschool zaten ze in verschillende klassen. Op de basisschool eerst ook maar later, op hun eigen verzoek, toch weer samen in de klas. Irda had als kind last van epilepsie en verschijnselen van PDD-NOS maar is daar inmiddels overheen gegroeid. Ze heeft wel ADHD. Het gevolg daarvan was  dat zij meer aandacht kreeg van haar ouders. Dat compenseerden zij door Irda enkele weken bij een bevriend echtpaar onder te brengen zodat zij dan meer tijd en aandacht hadden voor Ryanna.
Die aanpak werkte niet zo goed want ze misten elkaar hevig. Op de basisschool bleek dat Irda meer aanleg had voor wiskunde en ging naar het Gymnasium maar heeft dat niet afgemaakt. Ryanna had meer aanleg voor talen en ging naar de HAVO. Uiteindelijk sloot Irda ook aan bij de HAVO maar dan met een ander vakkenpakket. 

Tijdens de pubertijd gedroeg Irda zich onuitstaanbaar en dat bracht Ryanna in de rol van bemiddelaar. Ze hadden veel rivaliteit met elkaar. Beiden zijn in therapie geweest en sindsdien begrijpen zij zichzelf en ook de ander beter. Zij kennen elkaars zwakke en sterke kanten. Ze verschillen van karakter en hebben mede daardoor een taakverdeling; Irda neemt het initiatief, trekt erop uit, is vrolijk en maakt makkelijk vrienden. Ryanna kan beter plannen en regelen en door haar nuchtere aard eerder relativeren. Dat is soms nodig want haar tweelingzus kan nogal eens door haar emoties overvallen worden. 

Het heeft hen goed gedaan om na de HAVO enkele jaren te gaan reizen naar Italië, Thailand, Costa Rica, Griekenland, Spanje, Portugal. Soms samen maar ook apart. Zij hebben in die tijd  geleerd om op eigen benen te staan maar wel in de wetenschap dat er altijd ‘een backup’  is. Sinds een jaar wonen zij apart van elkaar, Irda in Haarlem en Ryanna in Leeuwarden maar nu tijdelijk bij haar ouders in Damwoude. Zij maken nu ook eigen vrienden, naast een gezamenlijke vriendenkring. ‘Het is fijn om niet meer altijd vergeleken te worden met mijn tweelingzus’, zegt Ryanna. ’Ik word nu vaker als een individu gezien’. Zij heeft net haar opleiding Ondernemen in Groningen afgerond en wil in de koffiebranche werken. Irda volgt een driejarige MBO-opleiding Interieur Adviseur in Amsterdam en werkt parttime bij Albert Heijn in Bloemendaal.
​
Op de vraag of zij liever een eenling of een tweeling zijn, antwoordt Ryanna na enig nadenken ‘Ik vind tweeling-zijn soms moeilijk. Je hebt altijd een spiegelbeeld, waarmee je jezelf vergelijkt. Dat pakt niet altijd gunstig uit. Ook de buitenwereld ziet ons als één persoon met dezelfde waarden, interesses en smaak en gaat ervan uit dat wij alles samen doen. Als ik alleen ben, kom ik meer uit de verf en dan neem ik wel het initiatief en maak ik ook eigen vrienden’. Irda wil vooral een tweeling zijn en licht toe. ‘Ik vind het gezellig om veel samen te doen, wij vullen elkaar aan. Ik bel haar iedere dag. Zij is mijn idool, de liefde van mijn leven. Als ik later kinderen krijg, moeten die haar elke dag zien en als Ryanna geen kinderen zou kunnen krijgen, dan wil ik mijn eitjes bewaren voor haar’.
Wij bespeuren bij Ryanna enige terughoudendheid over de dagelijkse telefoontjes van haar tweelingzus. ‘Zij praat zoveel en dan moet ik alleen maar luisteren. Daarom app ik liever’, zegt zij een beetje schuldbewust. Irda heeft daarentegen moeite met de veeleisendheid van Ryanna want daar wordt zij onzeker van. Maar al met al vinden ze beiden tweeling-zijn erg leuk, wel soms zwaarder dan men verwacht. We hebben toch een bijzondere band met elkaar. Het valt ons op hoe open en zelfbewust ze zijn over zichzelf en naar elkaar. 

​Als wij tot slot hun spiegelkenmerken inventariseren, blijkt dat hun tandenwisseling 100% gespiegeld was, tot grote verbazing van hun tandarts. Ook kruisen zij, net als wij, hun armen en benen gespiegeld. Irda is de doener, extraverter, socialer, opgewekter en Ryanne is de denker, bedachtzamer en introverter dan haar zus. Zonder overleg met elkaar heeft de één een tattoo achter haar linkeroor laten plaatsen en de ander achter haar rechteroor. Ook heeft de één een ringetje in het rechter neusgat en de ander in het linker neusgat. Grappig om te zien.
We nemen afscheid van twee nieuwsgierige en zelfbewuste jonge vrouwen die elkaar onverhuld en op luchtige wijze de waarheid durven zeggen. Daar kunnen wij nog van leren. 

​Twee stoere binken in korte broek met kaalgeschoren hoofden, sprekende ogen achter donkere brillen, tatoeages op armen en benen, ontvangen ons op deze zomerse dag in de tuin van Valentijn in Den Burg op Texel. Op tafel staat uitnodigend een schaal met koffiebroodjes.  Alexander was bij aankomst bezig met een klusje in hun gezamenlijke camper die ze hebben gekregen van hun moeder. De komende twee weken gaan ze er, om de beurt, mee op vakantie.
Na een korte kennismaking komt het gesprek al gauw op het verhaal van hun oren. Toen ze in de baarmoeder zaten, bleken hun rechteroren aan elkaar vastgezeten te hebben maar bij de geboorte waren die gescheiden. Alexander heeft een klein flapje aan zijn ene oor en Valentijn een kleine inkeping. Omdat wij tijdens ons onderzoek te weten zijn gekomen dat een latere eiceldeling (vanaf dag 8 tot dag 12) leidt tot spiegeltweelingen en een nog latere eiceldeling (na dag 12) tot Siamese tweelingen, vertellen wij dat zij geluk hebben gehad. Ze kijken elkaar een beetje onthutst aan. Vooral voor Alexander is dit een nieuw verhaal want hij was ervan overtuigd dat hun eicel juist in een vroeg stadium was gesplitst en dat daardoor nog niet alles gescheiden was…...’Tja, zo is mijn broer’, zegt Valentijn grinnikend, ‘hij is stellig in zijn mening en zegt ook gewoon wat hij denkt. Ik ben wat bedachtzamer en kijk eerst de kat uit de boom’.  ‘Ja dat is waar’, beaamt zijn broer en even later in het gesprek zegt hij ‘ik kan ook beter een geheim vertellen aan hem dan hij aan mij’.

Hun ouders beseften al van jongs af aan dat zij elkaar spiegelden, niet alleen fysiek maar ook in karakter en gedrag. ‘Onze vader zei altijd: jullie eitje is gesplitst; jij hebt het ene meegekregen en jij het andere. Dat was voor ons gewoon een gegeven’, zegt Alexander. In hun opvoeding lag de nadruk niet op het tweeling zijn; ze trokken met elkaar op als ‘gewone’ broers. ‘We waren de enige kinderen en dan is het tweeling-zijn niet zo’n ding, zeker niet voor mij’, zegt Valentijn.

Valentijn is de jongste, heeft een creatieve geest, is ook meer de denker die wikt en weegt. Hij is nuchterder en rustiger dan zijn broer. Alexander is de oudste, meer de doener, technisch handig en oplossingsgericht. Hij is drukker en emotioneler in vergelijking met zijn broer. Ook fysiek zijn ze voor een deel gespiegeld.  Alexander is linkshandig en zijn linkervoet is groter dan zijn rechtervoet en Valentijn is rechtshandig en zijn rechtervoet is groter dan zijn linkervoet. Hun moeder pakte in de winkel altijd één paar schoenen en dan paste Alexander de linker schoen en Valentijn de rechter schoen. Zij gingen er van uit dat elke eeneiige tweeling gespiegeld was. Sinds een jaar weten zij dat zij een spiegeltweeling zijn en dat er ook evenbeeldige eeneiige tweelingen zijn. Dat hoorden zij van Sarah, de schoonzus van Alexander, die wij vorig jaar interviewden samen met haar spiegel-tweelingzus Freya.

Op de lagere school blijkt dat zij beiden een vorm van dyslexie hebben. Zij kwamen daardoor onvoldoende uit de verf en uiteindelijk belandde Alexander op de LOM school en Valentijn op een kleine lagere school. In die tijd vond men het beter om tweelingen op school te scheiden. Maar een jaar later zaten ze toch weer samen op de Lomschool, omdat Valentijn na een half jaar “dwars in de deur ging staan” en niet meer naar school wilde.

Later op het VMBO, na de brugklas, volgde Alexander de afdeling Techniek en Valentijn de afdeling Consumptief (nu Horeca). ‘We hebben er hard voor moeten werken zowel op school als op ons werk maar we zijn doorzetters’, zegt Alexander trots. ‘Eerst werkte ik als glasblazer voor een laboratorium maar dat was niet mijn ding. Ik ging terug naar school om op MAVO-niveau wiskunde te volgen’.
Hij werkte 15 jaar als all-round monteur bij DAF in Alkmaar. In 2015, na het overlijden van hun vader, kwam hij terug naar Texel en is hij, na enkele andere banen, sinds twee jaar werkzaam als allround monteur bij de technische dienst van de Texelse Bierbrouwerij. Die baan bevalt hem uitstekend en is goed te combineren met de zorg voor zijn twee zonen. Hij is gescheiden en heeft twee zonen, een van 15 jaar en een van 13 jaar en inmiddels een relatie met Freya.

Valentijn kon als kind al goed tekenen (net als zijn moeder) maar durfde zich niet aan te melden op de Kunstacademie. Toen bedacht hij dat kok ook een creatief beroep is waar je veel van je gevoel en energie in kwijt kan. Hij was geïnspireerd door zijn vader die ‘hobbykok’ was. Hij volgde na het VMBO de koksopleiding: één dag op school en de andere dagen werken. Eerst als kok in het Kurhaus in Scheveningen en later ook in Tongeren en Maastricht. In 2003 werd zijn vader ziek en kwam hij enige tijd terug naar Texel, maar de verre horizon lonkte. Hij ging werken als kok op de Holland-Amerika lijn en toen hij genoeg had verdiend vertrok hij naar Nieuw Zeeland waar hij anderhalf jaar heeft rond getrokken. Nu woont hij weer op Texel, is ook gescheiden en zorgt fulltime voor zijn twaalfjarige dochter. Inmiddels is hij werkzaam als kok in koffiebar de Texelse Branding. Maar het buitenleven lonkt en hij werkt nu ook een dag in de week op een biologisch dynamische permacultuurtuin.

Tijdens hun werk op ‘de vaste wal’ zagen zij elkaar wel maar leefden vooral ieder hun eigen leven. Valentijn heeft altijd meer op zichzelf willen zijn en Alexander zocht zijn tweelingbroer juist graag op. Na de dood van hun vader in 2015 waren er tussen de broers wat spanningen en zagen zij elkaar een tijd niet, maar daar weiden zij verder niet over uit. Nu trekken zij weer meer met elkaar op, vooral ook omdat hun moeder dementerend is. Valentijn heeft bijna een jaar lang als mantelzorger voor haar gezorgd door op de bovenverdieping van haar huis te wonen, samen met zijn dochter. Die situatie werd onhoudbaar omdat hun moeder steeds meer achteruit ging en zij verblijft nu in een zorginstelling voor dementerenden.

Als wij tot slot met hen de vragenlijst doornemen om hun specifieke spiegelkenmerken te inventariseren, is het frappant om te zien hoe bedachtzaam Valentijn nadenkt over onze vragen voordat hij antwoord geeft. Hij aarzelt, nuanceert en formuleert zorgvuldig. Alexander daarentegen reageert meteen en formuleert zijn antwoord kort en krachtig.
Als wij een foto van hen zien, valt ons gelijk op dat zij hun benen gespiegeld over elkaar heen gekruist hebben. Daar zijn ze zich niet van bewust en reageren verbaasd. Ook in hun mate van slechtziendheid blijken zij gespiegeld te zijn. Dat wist Valentijn niet maar Alexander had het aan de opticien gevraagd. Valentijn kijkt bedenkelijk en vraagt zich af of dat niet tegen de privacyregels is.
​We nemen afscheid van twee stoere Texelse mannen die ogenschijnlijk als twee druppels water op elkaar lijken maar bij nadere kennismaking toch ook weer niet. 

Vandaag heb ik afgesproken met Jeroen van Oostrom, een van een spiegeltweeling en 60 jaar oud. Een ongebruikelijk gesprek, want zowel zijn tweelingbroer Vincent als mijn tweelingzus Lenneke zijn niet aanwezig bij het gesprek. Lenneke heeft een afspraak elders en Jeroen heeft sinds een jaar het contact met zijn broer min of meer verbroken. Hij komt mij op zijn fiets tegemoet op het parkeerterrein in Marken, een klein vissersdorpje in Noord Holland. Een blozende kop, een brede lach en een hartelijk weerzien.
Ik ken Jeroen namelijk al jaren, maar had hem lange tijd niet gezien, sinds ik naar Friesland ben verhuisd.
In een van onze laatste ontmoetingen heb ik hem verteld over het verschijnsel spiegeltweelingen en het kwartje viel direct bij hem. Wij lopen door het pittoreske dorpje naar zijn huis, waar hij meteen van wal steekt. De breuk met zijn broer komt direct ter sprake. Jarenlang heeft hij hem in bescherming genomen in de rol van redder. Maar zijn broer lijkt niet te redden en Jeroen stapt nu uit deze rol en heeft besloten om afstand te nemen. Dat betreurt hij natuurlijk, hij had het graag anders gezien. Hij benadrukt dat het gesprek natuurlijk zijn kant van het verhaal belicht. Vincent heeft vast een ander verhaal, maar hij zou nooit mee willen doen aan dit interview.

​We blikken terug op zijn jeugd. Pas een week van tevoren kregen zijn ouders te horen dat ze een tweeling kregen. In die tijd waren er geen echo’s, alleen een houten toeter. Ze wogen ieder ruim 7 pond, best veel voor een tweeling. Ze zijn in het ziekenhuis geboren. “Dat was maar goed ook, want het ging helemaal mis. Onze moeder kreeg ernstige bloedingen na de bevalling en haar werd de verkeerde bloedgroep toegediend. Dat was kantje boord en sindsdien is haar afweersysteem in de war en is zij haar hele verdere leven grotendeels ziek geweest”, vertelt Jeroen. Een heftig verhaal.
Zij zijn de eerste jaren opgegroeid als een tweeling, samen op een kamer in één bed. Vanaf hun vijfde jaar kregen zij ieder een eigen kamer en een eigen bed. Dat vonden zij niet leuk, dus kropen zij vaak weer bij elkaar in bed. Toen besloten hun ouders om hun beide bedden toch maar weer op één kamer te plaatsen.

Tot hun 12e jaar trokken zij veel met elkaar op. Zij zaten op dezelfde school in dezelfde klas, echt een tweeling. Aan het eind van de lagere school kwam de scheiding. “Vincent mocht door naar de middelbare school, maar ik moest nog een jaar op school blijven. Niet dat ik lage cijfers haalde maar ze vonden mij nog te speels, te kinderlijk. Vincent ging naar het Montessori-lyceum in Amsterdam en een jaar later ging ik naar dezelfde school. Mijn broer bleef zitten en toen kwamen wij weer bij elkaar. Weliswaar niet in dezelfde klas, want ons vakkenpakket was anders”, vertelt Jeroen. Vincent bleef het tweede jaar ook weer zitten en moest toen van school af. Hij ging naar de Ivo-mavo. In die tijd werden zij mede opgevoed door twee mannen, waarvan er een leraar was op die school. Het leek hem voor Jeroen ook beter om naar die school te gaan. Die bood meer structuur dan het Montessori-lyceum (MLA), waar hij teveel een losbol werd. Het spijt Jeroen nog steeds dat ze toen als tweeling zijn behandeld en niet als twee individuen met ieder een eigen karakter en verschillende belangstelling. Hij ging met tegenzin naar die school, hij had het juist erg naar zijn zin op het MLA, zat daar in de schoolkrant-commissie, organiseerde filmavonden en feesten. Het verschil in karakter tussen beide broers werd steeds zichtbaarder. “Ik ben meer een doener, spontaan, optimistisch en leidend, Vincent is meer een denker, bedachtzaam, pessimistisch en volgend”.

​Daar waar Jeroen het sociale leven opzocht, ging Vincent er alleen op uit, vooral op de fiets. Hij had ambitie om profwielrenner te worden. Ze trokken daardoor niet veel met elkaar op. Vincent haakte ook op de mavo al snel af, hij wou niet leren. “Ik heb de mavo wel afgemaakt en ben daarna naar de havo gegaan, het Spinoza Lyceum. Daar had ik het weer naar mijn zin en stortte ik mij weer in vele culturele activiteiten. Op mijn 18e ben ik uit huis gegaan en in Amsterdam gaan wonen”. Hij kon het niet zo goed vinden met zijn moeder, zij was vanwege haar ziekte veel thuis en in control, in zijn ogen een echte bemoeial. Hij kon het beter vinden met zijn vader, kunstenaar van beroep. Vincent daarentegen was een echt moederskindje, bleef thuis wonen en werd surf-instructeur. Hij vond het juist heerlijk dat zijn natje en zijn droogje werden verzorgd. Vlak voor zijn eindexamen is Jeroen ook met school gestopt. Hij wist niet wat hij na school wilde studeren en liep daarmee het risico meteen in dienst te moeten. Daar had hij geen trek in.

Zijn oog viel op een advertentie en samen met Vincent is hij naar Griekenland vertrokken. Vincent als surf-instructeur en Jeroen als zeilinstructeur. Zij woonden samen in een huis en werkten een jaar in Griekenland “Ik was vaak weken van huis, dan zeilde ik met een groep toeristen de Griekse eilanden af”, vertelt Jeroen. “Na dit avontuur ging Vincent weer thuis wonen in Marken en ben ik gaan bankhokken* in Amsterdam”. Daar leerde hij Antje, zijn vrouw, kennen en kregen zij op Marken een huisje aangeboden (jaren later kwamen er drie kinderen, die inmiddels de deur uit zijn).
​En zo woonden beide broers weer op Marken. Vincent had een kleine woning gekregen, maar ging al snel weer bij zijn vader en moeder wonen. Hij at daar toch elke dag. Ook kwam hij dagelijks koffie drinken bij Jeroen en Antje. Dat vond Jeroen best gezellig, Antje wat minder. Vincent ervaarde Antje wel als een inbreuk op zijn leven, zeker omdat zij net nog samen in Griekenland hadden opgetrokken. Jeroen was al vanaf zijn 15e jaar zeer geïnteresseerd in het vrouwelijk schoon. Hij had veel vriendinnen. Vincent niet. “Hij toonde tot een jaar of 23 geen enkele interesse. Hij sprak er ook niet over, misschien was hij wel jaloers?”, overpeinst Jeroen. “Pas later is hij getrouwd en kreeg hij een kind. Daar is hij overigens wel weer van gescheiden. Hij is altijd in het ouderlijk huis blijven wonen, ook nadat onze ouders naar Spanje verhuisden en later overleden”.

Jeroen runde ondertussen samen met Antje een café in Amsterdam, genaamd De Druif. Vincent ging de autobusiness in en daarna het schildersvak. Helaas kreeg hij een ongeluk en moest revalideren. Toen begon hij te drinken en raakte daardoor zijn werk kwijt. Vanaf die periode verviel Jeroen steeds meer in de rol van redder. “Was het nu zorgen voor mijn broer of had ik hem zelf ook nodig” vraagt Jeroen zich regelmatig af. “Met zijn tweeën voelde ik mij toch sterker dan alleen”. Dat laatste was tot zijn 12e jaar het geval. Vanaf de middelbare school zag hij het eigenlijk al de verkeerde kant op gaan. “Vincent heeft mogelijk een minderwaardigheidscomplex ontwikkeld. Ik was vaak de beste in dingen. Dat kan mijn broer lamgelegd hebben. Misschien heb ik hem wel teveel geholpen, maar altijd vanuit goede bedoelingen”. Jeroen weet het niet zo goed en heeft er met zijn broer nooit echt over kunnen praten. Daarvoor was Vincent te introvert. “Hij wou ook graag dat ik met hem samen verder ging in het schildersvak, maar ik had met Antje de kroeg. Jammer, hij zat op een goed pad in dat schildersbedrijf, verdiende een dikke boterham. Was hij maar niet gaan drinken.
“Ik heb hem geadviseerd in therapie te gaan, maar zolang hij blijft drinken maakt hij geen enkele stap”, zegt Jeroen, enigszins gelaten. Maar hij gaat hem niet meer redden. “Hij is elke keer weer opgeraapt. Door mij maar ook door zijn moeder. Die heeft hem altijd de hand boven zijn hoofd gehouden, tot aan haar dood in 2007”. Jeroen ziet in dat zijn broer ziek is en dat hij hem niet kan helpen. “Misschien help ik hem juist door hem niet meer te helpen”. Schuldgevoel heeft hij niet, wel verdriet. Hij is wel mijn broer. Het voelt nu alsof hij er niet meer is. Misschien is het beter om afscheid van hem te nemen. Ik heb er eerlijk gezegd na al die jaren geen vertrouwen meer in dat het ooit nog goed komt”.
“Voel je je nog wel een van een tweeling?”, vraag ik hem? “Ja, dat zal altijd zo blijven”, zegt hij stellig. “Wij hadden een mooi kunstenaarsduo kunnen zijn”, besluit Jeroen spijtig.

*Bankhokken betekent steeds bij anderen op de bank slapen.